System kaucyjny w Polsce budzi różne odczucia. Z badania CBOS wynika, że 49% Polaków uważa go za niewygodny dla konsumentów, a 47% ocenia go pozytywnie pod względem wygody. Tymczasem Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje objąć kaucją kolejne opakowania, w tym jednorazowe butelki szklane.

Polacy wskazują na problemy systemu

Badanie przeprowadzono między 14 a 27 września 2026 roku na próbie 956 osób. Najczęściej wskazywaną niedogodnością systemu kaucyjnego, którą wymienili respondenci, jest konieczność przechowywania pustych opakowań w domu. Wskazało ją 44% zapytanych. Kolejne 37% zwróciło uwagę na problemy z butelkomatami, w tym awarie i przepełnienie urządzeń. Z kolei dla 28% badanych uciążliwe jest zanoszenie opakowań do punktów zwrotu, a 24% wskazało na kolejki do automatów. 20% respondentów miało problem ze zwrotem opakowań, mimo że były oznaczone symbolem systemu kaucyjnego. Na brak automatów w okolicy zwróciło uwagę 19% ankietowanych.

Nie wszyscy dostrzegają jednak niedogodności. 18% badanych zadeklarowało, że nie ma zastrzeżeń do funkcjonowania systemu. Zaledwie 4% wskazało na trudności z wymianą bonów wydawanych przez butelkomaty na pieniądze w kasie, a 3% wymieniło brak naliczenia kaucji za zwrócone opakowanie lub konieczność okazania dowodu zakupu.

Pierwszy rok systemu kaucyjnego w Polsce. 5 mld opakowań i 65 tys. punktów zbiórki

Ocena systemu a poglądy polityczne

Wyniki badania wskazują także na wyraźne różnice między wyborcami poszczególnych partii. Wśród zwolenników Konfederacji Wolność i Niepodległość 85% uznało system kaucyjny za niewygodny. Z kolei wśród sympatyków Koalicji Obywatelskiej 67% oceniło go jako wygodny dla konsumentów.

Ogółem 39% ankietowanych opowiada się za rozszerzeniem systemu na kolejne rodzaje opakowań, a 26% uważa, że powinien pozostać w obecnej formie. Oznacza to, że łącznie 65% badanych popiera utrzymanie systemu, niezależnie od tego, czy jego zakres miałby zostać zwiększony. Za likwidacją systemu opowiedziało się 30% respondentów, a 5% nie miało zdania w tej sprawie.

Jednocześnie 72% badanych uważa, że system kaucyjny pomaga ograniczać liczbę odpadów trafiających do środowiska. Przeciwnego zdania było 22%, natomiast 5% nie potrafiło jednoznacznie ocenić jego wpływu.

Kaucja za jednorazowe butelki szklane

Choć system działa w Polsce od 1 października 2025 r., Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada kolejne zmiany. Resort chce rozszerzyć kaucję o jednorazowe butelki szklane, w tym niewielkie opakowania po alkoholu, potocznie nazywane małpkami.

Obecnie jednorazowe butelki szklane nie są objęte ogólnopolskim systemem kaucyjnym. Ministerstwo argumentuje, że nowe zasady mają ograniczyć ilość szkła pozostawianego w przestrzeni publicznej. Na razie nie podano jednak ostatecznej daty wejścia zmian w życie ani wysokości kaucji za nowe rodzaje opakowań. Sklepy i producenci mają otrzymać czas na przygotowanie się do nowych obowiązków.

Rozszerzenie systemu oznaczałoby konieczność dostosowania infrastruktury do odbioru szkła. W części sklepów potrzebne byłyby nowe urządzenia, dodatkowa przestrzeń magazynowa oraz rozwiązania logistyczne umożliwiające transport zebranych butelek.

Branża napojowa ostrzega przed kosztami

Przedstawiciele producentów napojów wskazują jednak, że obecny system działa zbyt krótko, by w pełni ocenić jego efektywność i koszty. Prezes Grupy Maspex, podkreślał w rozmowie z agencją Newseria, że branża liczyła na 2-3 lata na dopracowanie funkcjonujących rozwiązań przed wprowadzeniem kolejnych obowiązków. Jego zdaniem uruchomienie ponad 20 tys. dodatkowych automatów przystosowanych do odbioru szkła mogłoby kosztować około 2 mld zł. Co ważne, jest to szacunek przedstawiciela branży, a nie potwierdzony koszt wdrożenia rządowego projektu.

Dodatkowe wydatki mogą ponieść zarówno sklepy, jak i producenci. Firmy będą musiały uwzględnić między innymi koszty obsługi opakowań, ich transportu oraz dostosowania infrastruktury. W konsekwencji, zdaniem branży, nie można wykluczyć, że część kosztów zostanie przeniesiona na ceny produktów, choć obecnie nie wiadomo, czy i w jakim stopniu do tego dojdzie.

Zobacz też: ZGWRP: System kaucyjny zaniża poziomy recyklingu gmin. Mniej surowców i wzrost opłat dla mieszkańców

Źródła: PAP, CBOS, Newseria

Fot. Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.