Energetyka wiatrowa to sektor, który wciąż zmaga się z silnym sprzeciwem społecznym ze względu na kontrowersyjne doniesienia o ich szkodliwych skutkach dla mieszkańców pobliskich terenów. Przede wszystkim to obawy o ludzkie zdrowie są jednym z głównych hamulców dekarbonizacji, które blokują liberalizację przepisów dotyczących minimalnej odległości od zabudowań mieszkalnych. 

Najnowsze badanie, oparte na dużej próbie, naukowców z University of Pittsburgh nie potwierdza związku między turbinami a najczęściej zgłaszanymi problemami zdrowotnymi. Analiza danych z ponad 120 tys. gospodarstw domowych wykazuje, że sąsiedztwo turbin nie ma wykrywalnego wpływu na deklarowane dolegliwości, takie jak bezsenność, lęk czy depresja.

Brak korelacji zdrowotnych

Opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” badanie objęło okres od 2011 do 2023 roku. Naukowcy połączyli dane geolokalizacyjne amerykańskich turbin wiatrowych z długofalowymi badaniami stanu zdrowia mieszkańców oraz, co niezwykle istotne, z rejestrami ich wydatków konsumenckich. Zadaniem naukowców było obiektywne sprawdzenie, czy osoby mieszkające w pobliżu farm wiatrowych częściej kupują leki przeciwbólowe lub środki nasenne.

Wyniki jednoznacznie wskazały, że przy typowych odległościach ekspozycji (dla większości hrabstw przedział 300-500 metrów), nie stwierdzono żadnego wykrywalnego wpływu na występowanie bólów głowy, bezsenności, stanów lękowych czy depresji. Badacze nie wykluczają możliwości, że instalacje wiatrowe mogą powodować wystąpienie tego typu efektów u pojedynczych osób, ale statystyki na poziomie populacyjnym wykluczają wpływ o charakterze umiarkowanym lub dużym. 

Porównanie stanu zdrowia tych samych gospodarstw domowych przed instalacją turbin i po niej nie wykazało negatywnych zmian.

Farmy wiatrowe a ceny działek. Nowy raport podważa mit o spadkach wartości

Jakość życia a realne zagrożenia

Mimo braku mierzalnych skutków zdrowotnych, naukowcy zwracają uwagę na inny aspekt – subiektywną jakość życia. Hałas, migotanie cieni czy zmiany w krajobrazie mogą być postrzegane jako niedogodności i wpływać na lokalne wsparcie dla inwestycji, nawet jeśli nie powodują one chorób. Jest to istotne rozróżnienie między dyskomfortem a klinicznym pogorszeniem stanu zdrowia. Autorzy badania podkreślają również szerszy kontekst środowiskowy. 

Choć obawy dotyczące turbin wiatrowych często przyciągają uwagę, dowody nie wskazują na istotny wpływ na zdrowie przy typowych poziomach narażenia, zwłaszcza w porównaniu z wyraźnymi i poważnymi szkodami powodowanymi przez zanieczyszczenia pochodzące ze spalania paliw kopalnych – mówi prof. Osea Giuntella z University of Pittsburgh, współautor badania.

W tym ujęciu energetyka wiatrowa kształtuje się jako znacznie bezpieczniejsza alternatywa dla tradycyjnych źródeł energii. Badania brytyjskich naukowców wskazują dodatkowo, że spalanie paliw kopalnych powoduje zwiększenie zanieczyszczenia powietrza, które zmniejsza produkcję energii uzyskiwaną z innego bezemisyjnego źródła – farm słonecznych. W 2023 roku globalna produkcja energii z fotowoltaiki była przez to niższa o ok. 5,8% względem potencjału wynikającego z samego nasłonecznienia.

Blokada rozwoju onshore w Polsce

Polskie prawo jest znacznie bardziej rygorystyczne, niż w większości stanów USA. Obecnie w Polsce podstawowa, minimalna odległość lądowych turbin wiatrowych od budynków mieszkalnych (zarówno istniejących, jak i planowanych) wynosi 700 metrów. Próby nowelizacji tego przepisu, aby zmniejszyć tę wartość do 500 metrów podejmowane w tej kadencji sejmu zakończyły się prezydenckim wetem. 

Sprawia to, że potencjał wiatru w produkcji energii jest w naszym kraju wciąż w dużej mierze niewykorzystany. Łączna moc zainstalowanych źródeł wiatrowych pod koniec 2025 roku wynosiła w Polsce ok. 11 GW, czyli nieco ponad 14% udziału w polskim miksie energetycznym.

Zobacz też: Nowy kamień milowy. Energia z OZE po raz pierwszy wyprzedziła gaz w skali globalnej

Źródło: pnas.org, PAP, ME, MKiŚ

Fot. Canva (Quang Nguyen Vinh, SIphotography) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.