Rekordowe fale upałów zagrażają nie tylko ludziom i energetyce, ale także sektorowi rolnictwa i żywności. We Francji ekstremalne temperatury doprowadziły do masowych padnięć drobiu, a służby musiały wprowadzić nadzwyczajne procedury utylizacji zwierząt. Eksperci ostrzegają, że wraz z ocieplaniem klimatu podobne zjawiska będą wpływać na produkcję żywności w całej Europie.

Upały zabiły setki tysięcy kur

Podczas czerwcowej fali upałów we Francji, gdy temperatury lokalnie przekraczały 40°C, doszło do masowych padnięć drobiu na fermach w zachodniej części kraju. Według francuskiej organizacji branżowej ANVOL śmierć poniosły co najmniej setki tysięcy kurcząt i indyków, choć dokładna liczba wciąż jest szacowana. Hodowcy relacjonują ogromne straty – w regionie Pays de la Loire w ciągu kilku dni padło około 700 kurczaków, podczas gdy standardowe codzienne straty to zaledwie jedna-dwie sztuki dziennie. Jeszcze większe straty ponieśli hodowcy z Normandii – około połowę z liczącego 17,6 tys. sztuk stada.

Skala problemu okazała się tak duża, że francuskie władze wyjątkowo dopuściły możliwość zakopywania padłych zwierząt na terenie gospodarstw – za zgodą służb ochrony środowiska – ponieważ firmy zajmujące się odbiorem padliny nie nadążały z realizacją zgłoszeń.

Upały ograniczają francuskie elektrownie jądrowe. Problemem są zbyt ciepłe rzeki

Dlaczego upały są tak groźne dla zwierząt?

Drób należy do zwierząt najbardziej wrażliwych na wysoką temperaturę. W przeciwieństwie do ludzi nie posiada gruczołów potowych, dlatego oddaje nadmiar ciepła głównie poprzez intensywne oddychanie z otwartym dziobem. Gdy temperatura otoczenia jest bardzo wysoka, mechanizm ten przestaje być wystarczający. Weterynarze podkreślają, że stres cieplny prowadzi do odwodnienia, zaburzeń oddychania, spadku pobierania paszy, a w skrajnych przypadkach do uduszenia i śmierci zwierząt. Szczególnie narażone są fermy, gdzie duże zagęszczenie zwierząt dodatkowo utrudnia odprowadzanie ciepła. Problem dotyczy jednak nie tylko drobiu – wysokie temperatury negatywnie wpływają również na bydło mleczne, trzodę chlewną oraz bydło mięsne.

Straty mogą odczuć konsumenci

Według najnowszego wspólnego raportu FAO i Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) ekstremalne upały zagrażają dziś źródłom utrzymania i bezpieczeństwu żywnościowemu ponad miliarda ludzi na świecie, a sektor rolno-spożywczy należy do najbardziej narażonych na skutki zmian klimatu. Wraz ze wzrostem temperatur spada wydajność hodowli, pogarsza się rozród zwierząt, rośnie śmiertelność oraz zwiększają się koszty produkcji związane z chłodzeniem budynków. 

Badania wskazują, że podczas fal upałów wydajność mleczna krów może spaść nawet o około 10% już po jednym dniu ekstremalnych temperatur, a skutki stresu cieplnego mogą utrzymywać się jeszcze przez ponad tydzień. Według analiz IIASA do połowy stulecia 6,2-13,7 mln sztuk bydła, czyli 11-21,6% obecnego pogłowia w UE i Wielkiej Brytanii, będzie narażonych na co najmniej 15 dodatkowych dni fal upałów rocznie. Obecnie w Unii Europejskiej hodowanych jest ponad 70 mln sztuk bydła w około 1,3 mln gospodarstw.

Skutki ekonomiczne są już widoczne. Podczas tegorocznej fali upałów w Belgii hodowcy informowali o spadku produkcji mleka i wolniejszym przyroście trzody chlewnej. Jeden z producentów oszacował, że wysokie temperatury kosztowały jego gospodarstwo 150-200 euro dziennie, czyli około 10-15% obecnych przychodów.

Komunikat MRiRW

Pierwsze sygnały o masowych padnięciach drobiu napływają również z polskich ferm. Według relacji hodowców oraz informacji publikowanych przez media branżowe, w niektórych kurnikach podczas ostatniej fali upałów śmiertelność mogła sięgać nawet 50-70% stada. Największe problemy dotyczyły obiektów, w których ekstremalne temperatury zbiegły się z niewystarczającą wydajnością systemów wentylacji lub chłodzenia.

W związku z tym Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) wydało oświadczenie przypominające, że podczas wysokich temperatur dobrostan zwierząt wymaga szczególnej uwagi. Resort zaleca przede wszystkim:

• zapewnienie zwierzętom stałego dostępu do świeżej i chłodnej wody,
• umożliwienie schronienia się w cieniu na pastwiskach oraz wybiegach,
• utrzymywanie sprawnej wentylacji budynków,
• wykonywanie wypasu, transportu oraz zabiegów weterynaryjnych w godzinach porannych lub wieczornych,
• obserwowanie objawów stresu cieplnego, takich jak przyspieszony oddech, ślinotok, apatia, osowiałość czy odmowa pobierania paszy,
• ograniczenie stresu zwierząt oraz ochronę przed owadami,
• planowanie transportu z uwzględnieniem prognoz pogody oraz zapewnienie odpowiedniej wentylacji pojazdów.

Eksperci ostrzegają, że ekstremalne temperatury mogą w ciągu zaledwie kilku dni doprowadzić do ogromnych strat ekonomicznych i zakłócić funkcjonowanie całego łańcucha dostaw żywności. Dostosowanie hodowli do coraz cieplejszego klimatu staje się więc jednym z najważniejszych wyzwań europejskiego rolnictwa.

Zobacz też: Półdzikie kucyki z Wielkiej Brytanii mogą zniknąć z wrzosowisk. Nowe zasady wypasu na Dartmoor wywołały spór

Źródła: Reuters, FAO, EEA, ANVOL, MRiRW, cenyrolnicze.pl, Mongabay

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.