W lutym 2025 roku Estonia, Łotwa i Litwa dokonały historycznego przełomu, trwale odłączając swoje systemy elektroenergetyczne od postradzieckiego pierścienia BRELL i synchronizując je z Europą kontynentalną poprzez Polskę. 

Istotnym elementem utrwalającym ten stan jest projekt Harmony Link – drugie połączenie międzysystemowe między Polską a Litwą, które do 2030 roku zapewni stabilność dostaw i wsparcie dla odnawialnych źródeł energii w całym regionie.

Kluczowa inwestycja energetyczna na lądzie

Proces synchronizacji pozwolił państwom bałtyckim przejąć kontrolę nad częstotliwością i przepływami prądu w krajowych sieciach, jednak aby system był w pełni odporny na wyzwania przyszłości, konieczna jest rozbudowa infrastruktury przesyłowej. Polska i Litwa posiadają już lądowe, napowietrzne połączenie międzysystemowe o nazwie LitPol Link, czyli napowietrzną linię o napięciu 400 kV pomiędzy stacjami Ełk Bis a Alytus. 

Konieczne są jednak dalsze inwestycje zwiększające bezpieczeństwo połączeń międzysystemowych. Centralnym punktem tych działań jest budowa linii Harmony Link. Choć pierwotnie planowano ją jako podmorską linię, to rosnące koszty prądu stałego (HVDC) oraz konieczność szybkiej realizacji sprawiły, że operatorzy – Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) i litewski Litgrid – zdecydowali o zmianie wariantu na lądową linię prądu przemiennego (AC) o napięciu 220 kV. 

To strategiczny element rozbudowy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Ma on kluczowe znaczenie dla zapewnienia stabilności i niezawodności dostaw energii elektrycznej w północno-wschodniej Polsce, a poprzez swój wymiar transgraniczny przyczyni się także do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego w naszej części Europy – mówi Wiceprezes PSE Włodzimierz Mucha.

W kwietniu 2026 roku PSE uzyskały kluczowe decyzje środowiskowe od Regionalnych Dyrektorów Ochrony Środowiska (RDOŚ) dla dwóch nowych stacji elektroenergetycznych – 220/110 kV Norki (w gminie Kalinowo) oraz 220/110 kV Wigry (w gminie Suwałki).  Kolejnym etapem dla obu inwestycji będzie uzyskanie decyzji lokalizacyjnych oraz opracowanie projektów budowlanych i uzyskanie decyzji administracyjnych o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że inwestycja wkroczyła w zaawansowaną fazę.

Systemy elektroenergetyczne państw bałtyckich zostały po raz pierwszy zsynchronizowane z Europą

Bezpieczeństwo i rozwój regionu

Realizacja Harmony Link to nie tylko kwestia technicznej stabilności sieci, ale także impuls rozwojowy dla północno-wschodniej Polski. Projekt o wartości około 3 mld złotych (w części polskiej) cieszy się silnym wsparciem Unii Europejskiej, która w ramach mechanizmu „Łącząc Europę” (CEF) pokrywa aż 75% kosztów kwalifikowalnych większości zadań związanych z synchronizacją. 

Przedsięwzięcie umożliwi również realizację kluczowych inwestycji dla rozwoju regionu, w tym budowę kolei dużych prędkości czy przyłączenie odbiorców w Suwalskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej – podkreśla Wiceprezes PSE Włodzimierz Mucha.

Równie istotny jest wymiar ekologiczny. Nowe stacje przesyłowe pozwolą na przyłączenie nowych mocy odnawialnych źródeł energii (OZE), takich jak farmy wiatrowe i słoneczne, co docelowo ma przełożyć się na niższe ceny prądu dla konsumentów. 

Harmonogram inwestycji

Plany inwestycyjne zakładają, że linia kablowa będzie przebiegała przez teren sześciu gmin: Ełk, Kalinowo, Raczki, Suwałki, Miasto Suwałki i Szypliszki. Zakończone pod koniec ubiegłego roku prace nad wytyczaniem trasy linii kablowej miały sprawić, że nowa inwestycja PSE powstanie przy ograniczonym wpływie na tereny mieszkalne, rolnicze i leśne. Z tego powodu wiele fragmentów zostanie zbudowane w maksymalnym zbliżeniu do istniejącej infrastruktury – drogi ekspresowej S61 (Via Baltica).

Równocześnie trwają prace nad pozostałymi elementami projektu wchodzącymi w skład Harmony Link. Obecny harmonogram prac:

• 2025 – badania geologiczne na trasie linii kablowej 220 kV Ełk Bis-Granica RP
• 2026 – początek prac budowlanych przy rozbudowie stacji Ełk Bis
• 2027 – początek prac budowlanych na stacjach Norki i Wigry, linii kablowej 220 kV Ełk Bis-Granica RP
• 2029 – początek prac budowlanych przy modernizacji linii 220 kV Ostrołęka-Ełk
• 2030 – podanie napięcia na linię 220 kV Ełk Bis-Granica RP

Prace nad projektem Harmony Link przebiegają zgodnie z harmonogramem – mówi Jacek Świentczak, dyrektor programu inwestycyjnego PSE

Zobacz też: Autostrady energetyczne w Europie. Jaką rolę odegra Polska i które wąskie gardła chce usunąć KE?

Źródła: PSE, Inwestycje PSE, Litgrid, ENTSO-E

Fot. Canva (REKINC1980) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.