Pomysł obniżenia cen energii elektrycznej poprzez rezygnację z części opłat budzi coraz więcej pytań o bezpieczeństwo energetyczne i finansowanie zielonej transformacji. Czy krótkoterminowe oszczędności powinny przeważać nad długoterminowymi zyskami?

Pomysły na obniżenie cen prądu

Zgodnie z zapisami inicjatywy ustawodawczej prezydenta Karola Nawrockiego – „Tani Prąd -33%” – polskie gospodarstwa domowe mogłyby zaoszczędzić 800 złotych rocznie na rachunkach za energię poprzez usunięcie części opłat dodatkowych. Jedną ze składowych końcowej ceny jest opłata OZE, czyli odnawialne źródła energii. 

Środki zgromadzone dzięki opłatom OZE są przeznaczane na pokrycie wypłat dla wytwórców energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, objętych wsparciem. Celem tych środków jest wsparcie rozwoju zeroemisyjnych źródeł energii oraz zapewnienie finansowania projektów transformacyjnych. 

Projekt prezydenta „Tani Prąd -33%”. Obniżka cen energii czy zagrożenie dla budżetu państwa? 

Do czego służy opłata OZE?

Opłata OZE jest zaliczana do grupy opłat zmiennych, co oznacza, że przy rozliczeniu kwota podatku mnożona jest przez ilość pobranej przez nas energii. Do jej obliczenia używa się faktycznego zużycia energii w danym gospodarstwie domowym, dlatego im większy pobór z sieci, tym więcej płaci się na rzecz wsparcia odnawialnych źródeł energii. Dzięki temu to właśnie podmioty, które są najbardziej energochłonne muszą ponosić największy ciężar opłat. 

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) kalkuluje wysokość stawki opłaty OZE za pomocą wzoru, który zawarty jest w ustawie o odnawialnych źródłach energii. Wzór reguluje wysokość opłaty na podstawie innych parametrów m.in. innych systemów wsparcia OZE czy ilości energii elektrycznej pobranej z sieci i zużytej przez odbiorców końcowych. 

Próba zlikwidowania tej opłaty przez prezydenta rodzi pytania o to, w jaki sposób miałyby być finansowane kolejne, miliardowe projekty transformacyjne, które mają doprowadzić do osiągnięcia przez Polskę neutralności klimatycznej do 2050 roku. Eksperci zwracają uwagę, że droga do transformacji powinna być sprawiedliwa i nie powodować ubóstwa energetycznego części społeczeństwa.

Jak wykorzystywać elastyczność OZE?

W opracowaniu opublikowanym w listopadzie przez Europejską Sieć Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej (ENTSO-E) możemy przeczytać stanowisko 40 operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej (OSP) w sprawie elastyczności odnawialnych źródeł energii. Operatorzy, którzy każdego dnia bilansują poszczególne rynki energii dostosowując podaż i popyt, wskazują, że należy doprowadzić do wykorzystywania pełnego potencjału elastyczności OZE. 

Zgodnie z raportem „ENTSO-E Report on Flexibility from Renewable Energy Sources” kluczowe jest, aby zainstalowana moc odnawialnych źródeł była sterowalna, co jest potrzebne szczególnie w okresach wysokiej produkcji i niskiego zapotrzebowania na energię. W związku z tym branża energetyczna w Unii Europejskiej powinna dążyć do:

• wdrożenia inteligentnych, bardziej szczegółowych systemów pomiarowych, które umożliwią bieżące monitorowanie pracy instalacji OZE;
• standaryzacji interfejsów sterowania i wymiany danych między operatorami instalacji, podmiotami odpowiedzialnymi za bilansowanie oraz operatorami systemów;
• stworzenia atrakcyjnych mechanizmów finansowych, które wynagradzają dostosowanie produkcji energii do potrzeb systemu elektroenergetycznego.

Dzięki wprowadzeniu takich rozwiązań OZE mogłoby aktywnie uczestniczyć w usługach systemowych, poprawiać stabilność sieci i zwiększać integrację energii z wiatru i słońca. Dla konsumentów energii w gospodarstwach domowych najważniejsza zmianą byłoby stopniowe zmniejszanie ponoszonych kosztów funkcjonowania systemu. Europejskie stowarzyszenie podkreśla, że elastyczność odnawialnych źródeł energii powinna stać się jednym z fundamentów europejskiego, zdekarbonizowanego rynku energii.

Z raportu wynika, że likwidacja opłaty OZE, tak jak proponuje prezydent, nie jest dobrym rozwiązaniem. Krótkoterminowo mogłoby to przynieść obniżenie rachunków i ulgę gospodarstwom domowym, ale jednocześnie pozbawiłoby sektor OZE jednego z podstawowych źródeł finansowania swojego rozwoju. W efekcie rozwój nowoczesnych, elastycznych technologii byłby spowolniony i sprawił, że faktyczne obniżenie kosztów wytwarzania energii, potrwa znacznie więcej lat. 

Zobacz też: Greenpeace zawiadamia NIK. Organizacja wskazuje rozbieżności w planach energetycznych rządu i PSE

Źródła: URE, ENTSO-E, PAP, Kancelaria Prezydenta RP, własne

Fot. Canva (wal_172619/pinstock)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.