Wąskie pasy nieuprawianej ziemi oddzielające pola mogą być znacznie ważniejsze dla przyrody, niż mogłoby się wydawać. Miedze, wraz z rowami, skarpami, polnymi drogami czy pasami drzew, tworzą siedliska i korytarze ekologiczne dla wielu gatunków zwierząt i roślin. Badania pokazują, że w intensywnie użytkowanych terenach rolniczych takie niewielkie elementy krajobrazu mogą mieć duże znaczenie dla zachowania bioróżnorodności.

Miedze w rolniczym krajobrazie

Miedza to pas nieuprawianej ziemi znajdujący się pomiędzy sąsiadującymi polami, tradycyjnie wyznaczający granice poszczególnych działek. W zależności od miejsca może porastać ją trawa, krzewy lub drzewa. Razem z rowami, skarpami, polnymi drogami i innymi pasami zieleni miedze tworzą tzw. pasma śródpolne, które urozmaicają krajobraz pól.

Zespół prof. Andrzeja Wuczyńskiego z Instytutu Ochrony Przyrody PAN przebadał na Dolnym Śląsku 70 półkilometrowych odcinków takich struktur. Naukowcy stwierdzili w nich dużą różnorodność roślin, mszaków, ptaków i owadów. Badacze podkreślają, że w intensywnie użytkowanym krajobrazie rolniczym miedze i inne pasma śródpolne mogą być miejscami, w których wiele gatunków znajduje schronienie i pożywienie.

Susza ogranicza europejskie zbiory upraw. Rolnicy chcą zmian w systemie unijnej pomocy

Usuwanie miedz to utrata siedlisk

Jak zauważają badacze, w wielu miejscach tradycyjny podział pól zaczyna zanikać. Gospodarowanie na niewielkich działkach jest mniej opłacalne, a współczesne maszyny rolnicze najlepiej sprawdzają się na dużych, jednolitych powierzchniach. W efekcie dochodzi do scalania gruntów i usuwania miedz.

Taka zmiana oznacza przekształcenie krajobrazu oraz utratę niewielkich siedlisk, które w intensywnie użytkowanych terenach rolniczych mają szczególne znaczenie dla przyrody. Zdaniem przyrodników zniknięcie pojedynczej miedzy może wydawać się niewielką zmianą, jednak usuwanie takich struktur na dużą skalę prowadzi do stopniowego ograniczenia ekosystemów.

Powierzchnia działek rolnych rośnie

Wzrost średniej powierzchni gospodarstw pokazuje, że polskie rolnictwo stopniowo zmierza w kierunku większych i bardziej skoncentrowanych gospodarstw. Z danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że w ciągu dekady średnia powierzchnia użytków rolnych wzrosła z 10,56 do 11,75 ha, czyli ok. 11,3% w ciągu dekady. Proces ten jest szczególnie widoczny w województwach północnych i zachodnich, gdzie gospodarstwa są największe. 

Z punktu widzenia krajobrazu może to oznaczać dalsze powiększanie pól i ograniczanie liczby miedz oraz innych pasm śródpolnych. Wraz ze scalaniem działek mogą więc znikać niewielkie fragmenty zieleni, które są ważnymi siedliskami i korytarzami dla roślin i zwierząt.

Zobacz też: Inteligentne farmy w Europie. Dlaczego rolnictwo przyszłości potrzebuje czystej energii?

Źródła: Nauka w Polsce, AMRiR, CDR

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.