Topniejący lód morski miał oznaczać dla niedźwiedzi polarnych coraz trudniejsze warunki przetrwania. Tymczasem nowe badania pokazują, że część populacji w ostatnich dekadach przybrała na wadze. Naukowcy podkreślają jednak, że nie jest to dowód odporności na zmiany klimatu, lecz efekt lokalnych i tymczasowych adaptacji, które nie chronią gatunku w dłuższej perspektywie.

Niedźwiedzie polarne tyją

Choć zmiany klimatyczne prowadzą do gwałtownej utraty lodu morskiego w Arktyce, część populacji niedźwiedzi polarnych nie tylko nie chudnie, ale wręcz przybiera na wadze. Najnowsze badania prowadzone na norweskim archipelagu Svalbard pokazują, że niedźwiedzie polarne z regionu Morza Barentsa w ciągu ostatnich dwóch dekad stały się wyraźnie grubsze, mimo utraty kluczowych terenów łowieckich. Naukowcy wskazują, że zwierzęta zmieniają dietę i strategie zdobywania pożywienia, dostosowując się do szybko ocieplającego się środowiska.

Iguany spadają z drzew podczas mrozów. Jak zimno wpływa na gatunki inwazyjne w Polsce?

Zmiany w masie niedźwiedzi

Badanie opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports opiera się na analizie danych zebranych podczas niemal 1200 odłowów niedźwiedzi polarnych prowadzonych w latach 1995-2019. Naukowcy z Norweskiego Instytutu Polarnego przebadali 770 dorosłych osobników należących do subpopulacji Morza Barentsa. Każdej wiosny zwierzęta były usypiane z użyciem środków znieczulających wystrzeliwanych z helikoptera, a następnie mierzono m.in. długość ciała, masę oraz obwód klatki piersiowej.

Na podstawie tych danych badacze obliczali wskaźnik kondycji ciała, który pozwala oszacować ilość zgromadzonej tkanki tłuszczowej w relacji do rozmiarów zwierzęcia. Analiza wykazała, że w drugiej połowie lat 90. niedźwiedzie rzeczywiście traciły na wadze, co było zgodne z oczekiwaniami naukowców w kontekście postępującego zaniku lodu morskiego. Jednak około 2000 roku trend ten uległ odwróceniu – mimo dalszego kurczenia się lodu, średni wskaźnik masy ciała niedźwiedzi zaczął systematycznie rosnąć.

Odporność na zmiany klimatu?

Choć część niedźwiedzi polarnych z rejonu Svalbardu wykazuje dziś dobrą kondycję fizyczną, naukowcy podkreślają, że nie jest to dowód odporności gatunku na zmiany klimatu, lecz raczej efekt tymczasowych i lokalnych uwarunkowań. Badacze wskazują, że zwierzęta te mogły skorzystać z przejściowych możliwości, takich jak wzrost liczebności reniferów i morsów, a także z modyfikacji taktyk łowieckich wobec fok. 

Co więcej, skutki zaniku lodu morskiego są nierównomierne nawet w obrębie jednej subpopulacji – część niedźwiedzi pozostaje bliżej lądu i przechodzi na dietę bardziej lądową, podczas gdy inne migrują setki kilometrów w poszukiwaniu lodu i fok, ponosząc coraz większe koszty energetyczne.

Adaptacja innych gatunków

Podobne, krótkoterminowe przystosowania do zmian klimatu obserwuje się także u innych gatunków. W Arktyce lisy polarne coraz częściej korzystają z padliny i resztek pozostawianych przez człowieka, gdy dostęp do naturalnych ofiar staje się ograniczony. W Afryce słonie zmieniają trasy migracji i dietę, wykorzystując nowe źródła wody i pożywienia powstałe w wyniku działalności człowieka i przesunięć klimatycznych. Z kolei w oceanach część populacji pingwinów zmienia miejsca lęgowe i strategie żerowania, podążając za przesuwającymi się zasobami pokarmu. 

Naukowcy podkreślają jednak, że takie adaptacje nie oznaczają trwałego rozwiązania problemu – są reakcją na presję środowiskową i mają swoje granice, które będą się ujawniać wraz z dalszym ociepleniem klimatu.

Zobacz też: Migracje ptaków w Europie przyspieszają. Lubelskie żurawie w centrum uwagi naukowców

Źródła: National Geographic, Smithsonian Magazine, BBC

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.