Projekt zmian w zasadach tworzenia rezerwatów przyrody wywołał spór między politykami a środowiskami przyrodniczymi. Nowelizacja ma zwiększyć udział samorządów w procesie decyzyjnym, ale według krytyków może utrudnić powstawanie nowych obszarów chronionych. 

Więcej sprawczości dla gmin

Projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, przygotowany przez polityków PSL i Polski 2050, zakłada zmianę zasad tworzenia rezerwatów. Kluczową modyfikacją jest wzmocnienie roli rad gmin, które miałyby współdecydować o powoływaniu nowych obszarów chronionych. W praktyce oznacza to ograniczenie kompetencji Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ), które obecnie mogą ustanawiać rezerwaty w drodze decyzji administracyjnej.

Autorzy projektu argumentują, że zmiany są konieczne, by zwiększyć akceptację społeczną dla ochrony przyrody i zapobiegać sytuacjom, w których decyzje zapadają bez udziału mieszkańców. Ich zdaniem lokalne społeczności powinny mieć realny wpływ na działania, które bezpośrednio wpływają na warunki życia i możliwości rozwoju

Rekord urodzeń żubrów w Bieszczadach. Sukces ochrony zaczyna tworzyć nowe zagrożenia

Współpraca z mieszkańcami

Nowelizacja wprowadza kilka mechanizmów równoważących interesy stron. Jednym z nich jest obowiązek wcześniejszego upublicznienia planów utworzenia rezerwatu oraz uzyskania stanowiska rady gminy. Wprowadzono także zasadę tzw. milczącej zgody – jeśli samorząd nie zajmie stanowiska w określonym czasie, decyzja może zostać uznana za zaakceptowaną. Dodatkowo w określonych sytuacjach wojewoda mógłby uchylić sprzeciw gminy. 

Zwolennicy projektu przekonują, że takie rozwiązania zwiększą transparentność i pozwolą uniknąć konfliktów na poziomie lokalnym. Podkreślają, że skuteczna ochrona przyrody wymaga współpracy z mieszkańcami, a nie narzucania decyzji z góry.

Mniejsza ochrona przyrody

Organizacje przyrodnicze oceniają projekt znacznie bardziej krytycznie. Ich zdaniem proponowane przepisy mogą w praktyce doprowadzić do blokowania nowych rezerwatów, szczególnie w miejscach, gdzie interesy gospodarcze stoją w sprzeczności z ochroną środowiska. Krytycy wskazują na ryzyko powstania mechanizmu podobnego do tzw. weta samorządowego, które od lat utrudnia tworzenie parków narodowych w Polsce.

Wątpliwości zgłaszają także przedstawiciele administracji rządowej odpowiedzialnej za ochronę środowiska. Podnoszą oni, że proces tworzenia rezerwatów już dziś obejmuje konsultacje społeczne, a dodatkowe formalności mogą wydłużyć procedury i ograniczyć skuteczność działań ochronnych. Zwracają również uwagę na ekonomiczne korzyści dla gmin wynikające z istnienia obszarów chronionych, m.in. w postaci subwencji ekologicznych.

Spór o rezerwaty przyrody w Polsce

Dyskusja wokół nowelizacji pokazuje, że ochrona przyrody w Polsce coraz częściej staje się przedmiotem debaty politycznej i społecznej. Z jednej strony rośnie potrzeba uwzględniania głosu lokalnych społeczności, z drugiej – pojawia się obawa o spowolnienie działań na rzecz ochrony cennych ekosystemów. Ostateczny kształt przepisów będzie miał istotny wpływ na tempo i kierunek rozwoju sieci obszarów chronionych w Polsce w najbliższych latach.

Zobacz też: 10 tys. zł kary za śmieci w lesie. Rząd szykuje duże zmiany w ochronie przyrody

Źródła: Portal Samorządowy, PAP

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.