Ministerstwo Energii sfinalizowało prace nad dokumentem, który ma zadecydować o tempie zmian w polskiej energetyce, skali inwestycji i przyszłym miksie paliw. Zaktualizowany Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu pokazuje, na jakie technologie rząd chce postawić w pierwszej kolejności – od OZE i energetyki jądrowej po elektryfikację gospodarki – oraz wskazuje, że rozwój morskiej energetyki wiatrowej po 2030 roku może być wolniejszy, niż oczekuje branża.

Polska zakończyła nowy KPEiK

Po miesiącach opóźnień Polska opracowała jeden z kluczowych dokumentów wyznaczających kierunek transformacji energetycznej. Ministerstwo Energii zakończyło prace nad zaktualizowanym Krajowym Planem w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), który ma trafić do Komisji Europejskiej i stać się podstawą krajowej polityki energetyczno-klimatycznej do 2040 roku. Dokument określa tempo odchodzenia od węgla, skalę inwestycji oraz dwa możliwe scenariusze zmian, od których zależeć będą zarówno przyszłe ceny energii, jak i bezpieczeństwo energetyczne państwa.

Nowelizacja ustawy górniczej podpisana. Ile kosztować będą urlopy i odprawy dla górników?

Plan dla polskiej energetyki

Nowy KPEiK to nie tylko formalne wypełnienie zobowiązań wobec UE, ale przede wszystkim strategiczna mapa transformacji polskiej energetyki i gospodarki na najbliższe dekady. Dokument prezentuje dwa scenariusze realizacji celów – WEM (scenariusz zrównoważonej transformacji) i WAM (scenariusz przyspieszonej transformacji) – które różnią się tempem działań, skalą inwestycji oraz ambitnością redukcji emisji gazów cieplarnianych. W wariancie zrównoważonym Polska planuje obniżyć emisje o około 43% do 2030 roku wobec poziomów z 1990 r. a do 2040 r. o 61%. W wersji bardziej ambitnej redukcje te osiągnęłyby nawet 53% i 75% w tych samych ramach czasowych, przy czym wiązałoby się to z wyższymi nakładami inwestycyjnymi (ok. 3,5 bln zł do 2040 r., kontra 2,7 bln zł w scenariuszu WEM).

Plan przewiduje istotne zmiany w miksie energetycznym – znaczące zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii (powyżej 50% produkcji energii elektrycznej do 2030 roku i dalszy wzrost do lat 40.), rozwój energetyki wiatrowej, fotowoltaiki, magazynów energii oraz wzmocnioną rolę energetyki jądrowej, która ma stać się stabilnym źródłem zeroemisyjnym w przyszłości. Gaz ziemny ma pełnić funkcję paliwa przejściowego z zapotrzebowaniem około 24-25 mld m³ do 2030 roku, które stopniowo będzie zastępowane przez gazy odnawialne i technologie niskoemisyjne. 

Gospodarka i sprawiedliwa transformacja

Dokument kładzie również nacisk na gospodarkę i odbiorców energii – przewidując obniżenie kosztów wytwarzania energii i bardziej stabilne rachunki dla gospodarstw domowych oraz wsparcie transformacji ciepłownictwa i integrację różnych sektorów energetycznych. Elektryfikacja gospodarki ma podnieść zapotrzebowanie na energię elektryczną (do ok. 200 TWh w 2030 roku i 270 TWh w 2040 roku), co ma zostać zrównoważone rozwojem OZE i nowoczesną infrastrukturą.

Nowy KPEiK zawiera także elementy społeczne i inwestycyjne – zakłada działania na rzecz sprawiedliwej transformacji regionów węglowych, wsparcie miejsc pracy i rozwój nowych kompetencji, co ma łagodzić negatywne skutki odejścia od paliw kopalnych. Realizacja planu ma być monitorowana w cyklach dwuletnich z przeglądem w 2028 roku, co ma zapewnić jego aktualność wobec zmieniających się warunków rynkowych i technologicznych.

Co z offshore na Bałtyku?

Wątpliwości budzi jednak rola morskiej energetyki wiatrowej w dłuższej perspektywie, którą nowy KPEiK określa w sposób zależny od danego scenariusza. Choć w obu wariantach – zarówno zrównoważonej, jak i ambitnej transformacji – rząd zakłada osiągnięcie 5,9 GW mocy offshore na Bałtyku do 2030 roku, to po tej dacie ścieżki rozwoju sektora wyraźnie się rozchodzą. W scenariuszu ambitnym moc morskich farm wiatrowych ma wzrosnąć do 16 GW w 2040 r., natomiast w preferowanym przez rząd wariancie zrównoważonym – jedynie do 11,8 GW. Dla branży offshore oznaczać to może znacznie wolniejsze tempo rozwoju, mniejszą przewidywalność inwestycyjną i ryzyko zahamowania krajowego łańcucha dostaw.

Kierunek polskiej transformacji energetycznej

Według najnowszych danych Polska redukuje emisje gazów cieplarnianych i zwiększa udział odnawialnych źródeł energii w miksie – w 2025 roku udział OZE w konsumpcji energii wzrósł, a produkcja energii z OZE w systemie elektroenergetycznym znacząco się zwiększyła. W tym samym czasie udział węgla w produkcji energii elektrycznej spadł, a Polska po raz pierwszy uzyskała historyczny moment, w którym energia ze źródeł odnawialnych w pewnych okresach przewyższyła węgiel w miksie energetycznym. 

To pokazuje, że kierunek transformacji jest realny, choć tempo i pełna realizacja wcześniejszych założeń były krytykowane przez ekspertów za niewystarczające ambicje i opóźnienia. W nowym planie rząd deklaruje, że uwzględniono doświadczenia z poprzedniego cyklu, zwiększono realistyczność scenariuszy i większy nacisk położono na inwestycje w OZE, efektywność energetyczną oraz stabilność systemu, co ma przekładać się na większą przewidywalność dla inwestorów i odbiorców.

Zobacz też: Bez węgla, z OZE, magazynami i SMR. Jak PSE chce utrzymać stabilność systemu do 2040 roku

Źródła: gov.pl, Portal Samorządowy, Portal Morski

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.