Instalacja fotowoltaiczna z magazynem energii

Poznaj orientacyjne koszty

Strefy bez wydobycia dla kopalń. Najcenniejsze obszary mają być chronione przed górnictwem

Strefy bez wydobycia dla kopalń. Najcenniejsze obszary mają być chronione przed górnictwem

Wysoki popyt na metale ziem rzadkich napędza światową transformację energetyczną, ale jednocześnie zwiększa presję na najbardziej cenne przyrodniczo obszary świata. Organizacje ekologiczne przekonują, że część terenów powinna zostać całkowicie wyłączona z eksploatacji górniczej, celem pogodzenia interesów transformacji z ochroną środowiska.

925x200 6
Reklama

Zapotrzebowanie na surowce krytyczne

Przejście od paliw kopalnych do odnawialnych źródeł energii oraz elektromobilności oznacza gwałtowny wzrost zapotrzebowania na tzw. surowce krytyczne. Lit, nikiel, kobalt, mangan, miedź czy metale ziem rzadkich są niezbędne do produkcji akumulatorów, turbin wiatrowych, paneli fotowoltaicznych oraz infrastruktury elektroenergetycznej.

Według prognoz Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) zapotrzebowanie na lit do 2040 roku może wzrosnąć nawet ponad 40-krotnie, podczas gdy wskaźniki dla niklu i kobaltu wykorzystywanych w bateriach zwiększą się 20-25 razy w scenariuszu osiągnięcia neutralności klimatycznej. To może oznaczać konieczność uruchamiania nowych kopalń na całym świecie.

Strefy wyłączone z wydobycia

Organizacje pozarządowe, m.in. Fern, wspólnie z przedstawicielami społeczności rdzennych opracowują rozwiązanie dotyczące wyznaczania tzw. no-go zones, czyli obszarów, na których wydobycie powinno być całkowicie zakazane. Propozycja zakłada wyłączenie z eksploatacji terenów o szczególnym znaczeniu dla klimatu, bioróżnorodności oraz lokalnych społeczności. Chodzi m.in. o:

  • lasy pierwotne i tropikalne,
  • torfowiska oraz mokradła magazynujące ogromne ilości węgla,
  • obszary chronione, np. parki narodowe i rezerwaty przyrody,
  • najważniejsze zbiorniki wód powierzchniowych,
  • namorzyny i małe wyspy,
  • terytoria ludności rdzennej.

Według analiz organizacji Rights and Resources Initiative około 50% złóż metali i minerałów niezbędnych do transformacji energetycznej znajduje się na terenach należących do ludności rdzennej lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Wydobycie ma wysoką cenę środowiskową

Organizacje podkreślają, że eksploatacja surowców wiąże się z przekształcaniem ogromnych powierzchni terenu. Według raportów UNEP wydobycie oraz przetwarzanie surowców odpowiada obecnie za około 50% światowych emisji gazów cieplarnianych związanych z wykorzystaniem zasobów oraz za ponad 90% utraty różnorodności biologicznej i stresu wodnego.

Skutki są szczególnie widoczne w krajach tropikalnych. Najnowsze badania pokazują, że w brazylijskiej Amazonii rozwój górnictwa może zagrozić nawet 363 tys. km² terenów chronionych, zamieszkanych przez około 195 tys. przedstawicieli ludności rdzennej i tradycyjnych społeczności. Problem dotyczy również Demokratycznej Republiki Konga, gdzie wydobycie miedzi i kobaltu prowadzi do degradacji lasów Miombo – jednego z największych ekosystemów suchego lasu na świecie.

Europa także staje przed trudnym wyborem

Rosnące zapotrzebowanie na surowce sprawia, że nowe projekty wydobywcze planowane są również w Europie. Kontrowersje wywołał m.in. projekt kopalni niklu Sakatti w fińskiej Laponii, którego część znajduje się pod cennymi torfowiskami objętymi ochroną w ramach sieci Natura 2000. Organizacje ekologiczne zarzucają również Komisji Europejskiej, że część projektów wpisanych na listę strategicznych inwestycji w ramach unijnego rozporządzenia o surowcach krytycznych, otrzymała priorytet mimo wcześniejszych zastrzeżeń ekspertów dotyczących wpływu na środowisko.

Jednocześnie Komisja Europejska podkreśla, że rozwój własnego wydobycia ma ograniczyć zależność od importu z Chin i innych państw, a kwestie środowiskowe są nieodłącznym kryterium oceny przed rozpoczęciem działalności wydobywczej.

Zobacz też: Obszary Natura 2000 w Polsce niewystarczająco chronione. Kontrola NIK ujawnia zaniedbania

Źródła: Climate Home News, IEA, UNEP, Komisja Europejska

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.