Koniec świąt to dla systemów gospodarki odpadami jeden z najbardziej obciążających momentów w roku. Do koszy trafiają nadwyżki jedzenia, opakowania po prezentach, dekoracje i choinki. Tymczasem wiele z tych rzeczy można jeszcze wykorzystać, oddać lub prawidłowo posegregować. Podpowiadamy, co zrobić z poświątecznymi nadwyżkami, by mniej trafiło na wysypiska, a więcej zostało w obiegu.

Wzrost ilości odpadów po świętach

Okres świąteczny to moment gdy ilość odpadów produkowanych przez gospodarstwa domowe gwałtownie wzrasta. Analizy międzynarodowe pokazują, że w sezonie świątecznym ilość odpadów może wzrosnąć nawet o 25% w porównaniu z innymi tygodniami w roku, głównie ze względu na większą konsumpcję, opakowania, dekoracje i pozostawione resztki żywności. Samo pakowanie prezentów generuje ogromne ilości śmieci – szacuje się, że nawet 50% papieru do pakowania nie nadaje się do recyklingu z powodu dodatków takich jak folia czy brokat.

W Polsce problem ten narasta na tle ogólnego wzrostu produkcji odpadów – w 2024 roku zebrano 14,2 mln ton odpadów komunalnych, co oznacza wzrost o ponad 5% w porównaniu z rokiem poprzednim, a przeciętny mieszkaniec wytworzył średnio niemal 277 kg śmieci – o ponad 20 kg więcej, niż rok wcześniej. Świąteczne nadwyżki śmieci stanowią więc realne wyzwanie dla systemów gospodarowania odpadami, dlatego tak ważne jest podjęcie działań nad zrównoważonym podejściem do gospodarki komunalnej.

Jak bezpiecznie przechowywać żywność? Sposób na chłodzenie bez lodówki

Gdzie oddać jedzenie?

Świąteczne stoły często uginają się pod nadmiarem jedzenia, którego nie jesteśmy w stanie spożyć przez kolejnych kilka dni. Zamiast wyrzucać pełnowartościowe posiłki, warto poszukać rozwiązań, które pozwolą je wykorzystać z pożytkiem dla innych. W wielu miastach w Polsce tuż po świętach funkcjonują miejsca, gdzie nadwyżki jedzenia można bezpiecznie przekazać osobom potrzebującym. Od 26 grudnia posiłki przyjmują m.in. jadłodajnie Caritas, które codziennie – także w okresie świątecznym – wydają ciepłe posiłki osobom w trudnej sytuacji życiowej. Ważne jednak aby jedzenie było świeże, niezanieczyszczone i odpowiednio zapakowane, tak aby nadawało się do spożycia.

Odpady papierowe

Po świętach rośnie również ilość śmieci pochodzących z opakowań, dekoracji i zużytego wyposażenia domowego. Samorządy przypominają, że nie każdy papier prezentowy nadaje się do recyklingu – lakierowane, woskowane lub zabrudzone opakowania powinny trafiać do odpadów zmieszanych, podczas gdy czysty papier makulaturowych można wrzucić do niebieskiego pojemnika, po wcześniejszym usunięciu ozdób. Coraz częściej podkreśla się także znaczenie ponownego użycia torebek i pudełek prezentowych, które mogą służyć przez wiele lat, zmniejszając ilość jednorazowych śmieci.

Bioodpady po świętach

Szczególnej uwagi wymagają także odpady bio, których po świętach jest wyjątkowo dużo. Obierki, resztki warzyw, zepsute owoce, skorupki jaj czy pieczywo powinny trafiać do brązowego pojemnika, natomiast mięso, kości czy popiół – do odpadów zmieszanych. Prawidłowa segregacja ma realne znaczenie, bo bioodpady mogą zostać przetworzone w kompost lub biogaz, zamiast trafiać na składowiska.

Uszkodzone bombki i niechciane zabawki

Po świętach problemem bywają również niechciane lub uszkodzone przedmioty – od potłuczonych ozdób choinkowych, po zabawki, które straciły zainteresowanie. Szklane bombki, ceramika czy porcelana nie nadają się do recyklingu i powinny trafić do odpadów zmieszanych, ale w przypadku zabawek warto rozróżnić ich rodzaj. Te elektroniczne lub zasilane bateriami należy oddać do punktów zbiórki elektroodpadów albo do PSZOK-ów. Z kolei sprawne zabawki można przekazać do punktów ponownego użycia. To rozwiązanie, które pozwala ograniczyć ilość śmieci, a jednocześnie przedłużyć życie przedmiotów, które mogą jeszcze posłużyć komuś innemu.

Co zrobić z choinką?

Warto pamiętać o choince, która – niezależnie od tego, czy była żywa, czy sztuczna – nie musi od razu kończyć jako odpad. Naturalne drzewko po odpowiednim rozdrobnieniu może zostać przetworzone w kompost lub biomasę, a w niektórych miastach trafia także do produkcji zrębków wykorzystywanych np. do ściółkowania parków i terenów zielonych. Część ogrodów zoologicznych i schronisk przyjmuje choinki jako element wzbogacający środowisko zwierząt, choć takie akcje mają zwykle ograniczony czas i wymagają wcześniejszego sprawdzenie zasad. Z kolei sztuczna choinka, jeśli jest w dobrym stanie, może zostać oddana do punktów ponownego użycia lub posłużyć nam w następnym sezonie świątecznym.

Bardziej ekologiczne święta

Święta kończą się szybko, ale ich ekologiczne konsekwencje pozostają na dłużej. To, co robimy z nadwyżkami odpadów ma realny wpływ na ilość śmieci trafiających na wysypiska. Oddania zamiast wyrzucenia oraz prawidłowa segregacja to proste kroki, które pozwalają zakończyć świąteczny czas w bardziej zrównoważony sposób. Dzięki temu po świętach zostają nie tylko ciepłe wspomnienia z rodzinnych spotkań, ale także poczucie, że zrobiliśmy coś wartościowego dla środowiska.

Zobacz też: Świąteczny prezent, który trafia do schroniska. Dlaczego psy są porzucane po świętach?

Źródła: PSZOK, gov.pl, PAP, Komisja Europejska, GUS

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.