Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO pozytywnie ocenił działania Polski na rzecz ochrony Puszczy Białowieskiej. Podczas 48. sesji w południowokoreańskim Busan bez sprzeciwu przyjęto decyzję dotyczącą stanu zachowania Puszczy Białowieskiej. Doceniono w niej m.in. ochronę siedlisk, monitoring gatunków oraz działania ograniczające fragmentację lasu, ale wskazano również poważne zastrzeżenia dotyczące infrastruktury granicznej, braku współpracy z Białorusią i inwestycji drogowych na terenie puszczy.

Ochrona Puszczy Białowieskiej z pozytywną oceną UNESCO

Puszcza Białowieska od lat uznawana jest za jeden z najistotniejszych obiektów przyrodniczych w Polsce. To jeden z ostatnich i najlepiej zachowanych lasów o charakterze pierwotnym, w którym wiele procesów ekologicznych zachodzi w sposób niemal niezakłócony przez człowieka. Stan ochrony puszczy jest regularnie oceniany przez Komitet Światowego Dziedzictwa oraz ekspertów UNESCO i IUCN.

Komitet pozytywnie odnotował przygotowanie Planu Zarządzania dla polskiej części puszczy, podpisanego 19 czerwca 2026 roku. Dokument zakłada m.in. pozostawienie do 96% obszaru naturalnym procesom i ma wyznaczać kierunki zarządzania przez najbliższe 25 lat.

Krytyczny stan Puszczy Białowieskiej. Eksperci i naukowcy apelują o pilną ochronę lasów

Mniej dróg i ogrodzeń

Komitet pozytywnie odnotował działania służące ochronie stosunków wodnych, usuwaniu gatunków inwazyjnych oraz monitoringowi rysia, żubra i innych kluczowych gatunków. Docenił również analizę sieci drogowej, planowane wyłączenie części dróg oraz usuwanie leśnych ogrodzeń utrudniających przemieszczanie się zwierząt.

Jednocześnie UNESCO ponownie wyraziło poważne obawy dotyczące infrastruktury granicznej. Podwyższanie bariery, montaż dodatkowego drutu ostrzowego i ograniczenie możliwości tworzenia przejść dla zwierząt pogłębiają fragmentację puszczy. Komitet zażądał również pełnej oceny wpływu programu „Tarcza Wschód” na wyjątkową wartość przyrodniczą obiektu.

UNESCO zwróciło również uwagę na brak współpracy transgranicznej z Białorusią, który utrudnia wspólne zarządzanie całym kompleksem. Wezwało Polskę do wstrzymania prac przy drodze wojewódzkiej nr 687 do czasu przedstawienia pełnej oceny jej wpływu na przyrodę puszczy. W pierwszym kwartale 2027 roku ma się odbyć kolejna misja UNESCO i IUCN, która oceni realizację zaleceń oraz ponownie sprawdzi, czy Puszcza Białowieska spełnia kryteria wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa w Zagrożeniu.

Wycinka naruszyła prawo UE

Ostatnia dekada była dla Puszczy Białowieskiej okresem intensywnej debaty dotyczącej sposobu jej ochrony. W 2016 i 2017 roku zwiększono skalę wycinki drzew, uzasadniając ją walką z gradacją kornika drukarza oraz względami bezpieczeństwa. Działania te spotkały się z protestami naukowców i organizacji ekologicznych oraz były przedmiotem postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W 2018 roku Trybunał uznał, że prowadzona wycinka narusza unijne przepisy dotyczące ochrony siedlisk i gatunków. W tamtym okresie pojawiały się również ostrzeżenia, że Puszcza Białowieska może zostać wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa w Zagrożeniu. Przyjęcie Planu Zarządzania jest istotnym krokiem w ochronie polskiej części puszczy. Realizacja jego zapisów oraz pozostałych zaleceń UNESCO będzie oceniana podczas kolejnej misji monitorującej zaplanowanej na 2027 rok.

Plan do 2051 roku dla Puszczy Białowieskiej

Podpisany w czerwcu 2026 roku Plan Zarządzania dla polskiej części Puszczy Białowieskiej ma obowiązywać przez 25 lat. Dokument określa zasady ochrony przyrody, monitoringu gatunków, zarządzania ruchem turystycznym oraz współpracy z lokalnymi samorządami i mieszkańcami. Jego zapisy będą uwzględniane przy opracowywaniu kolejnych planów urządzenia lasu oraz innych dokumentów dotyczących ochrony tego obszaru.

Polska i Białoruś mają przekazać UNESCO kolejne informacje o stanie puszczy do początku 2027 roku. Wyniki zaplanowanej misji terenowej posłużą do ponownej oceny zagrożeń oraz skuteczności działań podejmowanych po obu stronach granicy.

Zobacz też: Ogień zniszczył 300 ha Puszczy Solskiej. Eksperci: przyczyną wysuszone torfowiska

Źródła: Lasy Państwowe, UNESCO, Portal Samorządowy

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.