Kandydat na premiera z ramienia PiS, Przemysław Czarnek, przekonywał, że Polska powinna oprzeć swoją energetykę na węglu i odrzucić unijną politykę klimatyczną. Dane dotyczące wydobycia, kosztów produkcji energii i kondycji branży pokazują jednak, że sektor węglowy od kilku lat zmaga się ze spadkiem produkcji, rosnącymi kosztami i coraz większym uzależnieniem od publicznego wsparcia.

Węgiel jako fundament energetyki

Podczas wystąpienia w Krakowie polityk PiS krytykował unijny system handlu emisjami ETS oraz Zielony Ład. W jego ocenie węgiel pozostaje najważniejszym bogactwem naturalnym kraju i powinien być fundamentem systemu energetycznego.

Tymczasem dane dotyczące polskiego górnictwa i rynku energii pokazują, że znaczenie węgla w krajowej energetyce systematycznie maleje, a utrzymanie branży wiąże się z rosnącymi kosztami dla państwa.

UE uruchamia finansowanie farm fotowoltaicznych. 54,9 mln euro na projekty PV

Spada wydobycie i zatrudnienie

Z danych katowickiego oddziału Agencji Rozwoju Przemysłu wynika, że w 2025 roku polskie kopalnie wydobyły 42,8 mln ton węgla kamiennego, czyli o około 1,2 mln ton mniej niż rok wcześniej. Trend spadkowy utrzymuje się od kilku lat – w 2023 roku wydobycie wynosiło jeszcze 48,3 mln ton, a w 2022 roku przekraczało 52,8 mln ton. Zmniejsza się także liczba pracowników sektora. Na koniec 2025 roku w górnictwie pracowało 71,4 tys. osób, podczas gdy rok wcześniej było to ponad 74 tys., a dwa lata wcześniej ponad 76 tys.

Polska dysponuje wprawdzie jednymi z największych zasobów węgla kamiennego w Europie. Według danych Państwowego Instytutu Geologicznego udokumentowane zasoby bilansowe przekraczają 64 mld ton. Eksperci podkreślają jednak, że tylko część z nich może być realnie eksploatowana przy obecnych warunkach technicznych i ekonomicznych. Zasoby przemysłowe, które można wydobywać w działających kopalniach, wystarczyłyby przy obecnym tempie eksploatacji na około 30-40 lat.

Spadek węgla i wzrost OZE

Równolegle spada udział węgla w produkcji energii elektrycznej w Polsce. Z analiz Forum Energii wynika, że w 2025 roku węgiel odpowiadał za 52,6% miksu produkcji energii elektrycznej. W pierwszym półroczu jego udział spadł nawet poniżej 50%, co było pierwszą taką sytuacją w historii polskiej energetyki.

W tym samym czasie odnawialne źródła energii odpowiadały za 31,5% produkcji energii, a gaz ziemny za 14,1%. W czerwcu 2025 roku po raz pierwszy OZE wytworzyły w Polsce więcej energii niż elektrownie węglowe.

Dopłaty z budżetu państwa

Funkcjonowanie sektora węglowego jest w dużym stopniu wspierane przez środki publiczne. Zgodnie z zapisami tzw. umowy społecznej górnictwo węgla energetycznego ma być stopniowo wygaszane do 2049 roku. W 2025 roku na dopłaty do zdolności produkcyjnych kopalń przeznaczono około 9 mld zł, a w kolejnym roku planowane jest 5,5 mld zł wsparcia. Szacuje się, że w całym okresie transformacji łączna pomoc dla sektora może sięgnąć nawet około 100 mld zł. Dodatkowo likwidacja kopalń w ciągu najbliższej dekady może kosztować ponad 9 mld zł, z czego zdecydowana większość środków ma pochodzić z budżetu państwa.

Przyszłość węgla w polskiej energetyce

Debata o przyszłości węgla w Polsce powraca regularnie w kontekście polityki energetycznej i transformacji gospodarki. Trend jest wyraźny: wydobycie spada, koszty funkcjonowania kopalń rosną, a udział węgla w produkcji energii stopniowo maleje. W tym samym czasie rośnie znaczenie odnawialnych źródeł energii w polskim systemie energetycznym, co wskazuje, że struktura polskiego miksu energetycznego stopniowo się zmienia.

Zobacz też: KPEiK: 5% innowacyjnych technologii OZE do 2030 roku. Wiele państw UE nie ma planu działania

Źródła: PAP, Forsal, Portal Komunalny

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.