Hałas środowiskowy należy traktować na równi z innymi zanieczyszczeniami powietrza, wody czy gleb – twierdzi Instytut Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ – PIB). Zdaniem badaczy ograniczanie hałasu jest jednym z kluczowych elementów ochrony środowiska i zdrowia publicznego.

Kto doświadcza zanieczyszczenia hałasem?

Hałas środowiskowy podlega ścisłym regulacjom od ponad dwóch dekad. W Polsce dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku zostały określone w 1998 roku. Kluczowe było przyjęcie w 2002 roku przez Parlament Europejski Dyrektywy 2002/49/WE, która wprowadziła jednolitą w Unii definicję „hałasu środowiskowego” oraz ustanowiła wspólne dla państw członkowskich ramy monitorowania hałasu i zapobiegania wzrostowi jego emisji.

Hałas jest z definicji zjawiskiem subiektywnym. Oddziałuje na organizm wielotorowo: począwszy od pogorszenia samopoczucia i wzrostu poziomu stresu, przez zaburzenia snu, pamięci i koncentracji, aż po zwiększone ryzyko udaru oraz chorób układu krążenia – podkreśla mgr inż. Patrycja Chacińska, kierownik Laboratorium Akustyki Środowiska IOŚ-PIB.

Z danych Europejskiej Agencji Środowiska, opracowanych na podstawie analiz WHO wynika, że:

• około 22 miliony mieszkańców Europy doświadcza znacznej dokuczliwości tj. stałego dyskomfortu i niepokoju związanego z nadmiernym hałasem,
• 6,5 miliona osób cierpi na znaczne zaburzenia snu,
• blisko 48 tysięcy przypadków choroby niedokrwiennej serca wiąże się z długotrwałą ekspozycją na hałas środowiskowy.

Problem hałasu dotyczy nie tylko głównych arterii komunikacyjnych, lecz także osiedli mieszkaniowych, terenów rekreacyjnych i innych przestrzeni, które z założenia powinny sprzyjać wypoczynkowi. Negatywne skutki zdrowotne są zależne od rodzaju źródła hałasu, poziomu dźwięku i czasu jego trwania. Przykładowo WHO rekomenduje, by hałas pochodzący od dróg, określany wskaźnikiem długookresowym LDWN, był niższy niż 53 dB.

Co istotne, szkodliwość ma charakter obiektywny, a jego wpływ na zdrowie, w tym na rozwój chorób układu krążenia, występuje niezależnie od indywidualnej wrażliwości czy subiektywnego odczucia uciążliwości – dodaje Patrycja Chacińska.

Hałas statków w Arktyce. Jak żegluga zakłóca życie narwali?

Strategiczne Mapy Hałasu

W ograniczaniu hałasu w środowisku szczególną rolę mają działania instytucji publicznych, odpowiedzialnych za monitorowanie i zarządzanie hałasem oraz wspieranie polityk ograniczających jego emisję. Jednym z kluczowych narzędzi długofalowej polityki ochrony przed hałasem są Strategiczne Mapy Hałasu (SMH), sporządzane przez zarządców głównych dróg i głównych linii kolejowych oraz prezydentów miast o liczbie ludności powyżej 100 tys. mieszkańców. 

Mapy hałasu pokazują, gdzie występują określone poziomy dźwięku. Są one publicznie udostępniane w krajowych miejskich i regionalnych serwisach mapowych. SMH stanowią podstawowe źródło informacji, na podstawie którego marszałkowie województw opracowują Programy ochrony przed hałasem (POH). 

Każdy powinien znać te narzędzia – zarówno przy wyborze miejsca zamieszkania, jak i w trakcie sporządzania planów zagospodarowania przestrzeni m.in. w czasie trwania konsultacji społecznych. Przed ich sporządzeniem można, a wręcz należy zgłosić odpowiedniemu organowi miejsce występowania dokuczliwego hałasu – wyjaśnia mgr inż. Patrycja Chacińska.

Indywidualna świadomość akustyczna

Choć ograniczanie hałasu środowiskowego wymaga rozwiązań systemowych, równie istotna jest indywidualna świadomość akustyczna. Eksperci podkreślają, że znaczną część nadmiernej ekspozycji na hałas można ograniczyć indywidualnie. Dlatego warto:

• szanować prawo do ciszy, poprzez odpowiednią organizację prac,
• wybierać cichsze urządzenia,
• używać ochrony słuchu przy głośnych pracach,
• ograniczać głośną muzykę, szczególnie w słuchawkach dousznych,
• odpoczywać w środowisku wolnym od nadmiernego hałasu,
• zwolnić kierując pojazdem tam, gdzie jest zabudowa,
• reagować na hałas w najbliższym otoczeniu.

Zobacz też: SCT w Katowicach od czerwca. Sprawdź, czy Twój samochód wjedzie do strefy

Źródło: IOŚ-PIB

Fot. Canva (scrisman, sIphotography, Dany Kurniawan) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.