Głośne wydarzenia plenerowe wywołują dyskusję nie tylko ze względu na komfort mieszkańców, ale także przez wpływ na miejską przyrodę. Sprawa imprezy techno w pobliżu Pałacu w Wilanowie pokazała, jak działają polskie przepisy – podczas wydawania zgody na imprezę masową analizowane jest przede wszystkim bezpieczeństwo ludzi, ale nie wpływ hałasu na zwierzęta.

Kto odpowiada za hałas?

Kontrowersje wokół wydarzenia w Wilanowie sprzed kilku miesięcy rozpoczęły debatę o tym, czy obecny system ograniczania emisji hałasu w Polsce jest wystarczający. Warszawski ratusz, odpowiadając na pytania Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazał, że przy wydawaniu zgody na organizację imprezy masowej urząd działa na podstawie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. Przepisy wymagają sprawdzenia m.in. zabezpieczenia medycznego, ochrony, dróg ewakuacyjnych oraz opinii służb takich jak policja, straż pożarna czy sanepid.

Jednocześnie ustawa nie nakłada na samorząd obowiązku przeprowadzenia analizy wpływu wydarzenia na środowisko, w tym na zwierzęta. Oznacza to, że organizator imprezy może uzyskać zgodę administracyjną, nawet jeśli wydarzenie odbywa się w pobliżu terenów cennych przyrodniczo, a kontrola hałasu w Polsce jest rozproszona pomiędzy różne instytucje. Wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska mogą wykonywać pomiary i prowadzić postępowania dotyczące przekroczeń norm hałasu, podczas gdy samorządy odpowiadają za lokalne kwestie związane z ochroną środowiska. Natomiast policja oraz straż miejska interweniują głównie wtedy, gdy hałas narusza porządek publiczny.

Hałas, ciężki sprzęt i zniszczona zieleń. Cena za wsparcie budżetu muzeum w Wilanowie

Hałas może zmieniać zachowanie ptaków

Naukowcy od lat badają wpływ hałasu generowanego przez człowieka na dziko żyjące zwierzęta. Szczególnie dobrze udokumentowany jest jego wpływ na ptaki żyjące w miastach.

Badania opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B wykazały, że hałas komunikacyjny może wpływać na zachowania rozrodcze ptaków. Niektóre gatunki zmieniają częstotliwość śpiewu, aby przebić się przez miejski zgiełk, inne stają się mniej aktywne, co może utrudniać znalezienie partnera i obronę terytorium. W okresie lęgowym problem jest szczególnie poważny, ponieważ ptaki wykorzystują dźwięki również do ostrzegania przed zagrożeniem, karmienia młodych i utrzymywania kontaktu z potomstwem.

Między kulturą a przyrodą

Tereny wokół Pałacu w Wilanowie należą do najbardziej wartościowych przyrodniczo miejsc w Warszawie – ogrody, park oraz pobliskie tereny zielone są siedliskiem licznych gatunków ptaków, między innymi sikor, kosów, dzięciołów i ptaków wodnych związanych z lokalnymi zbiornikami. Przed wydarzeniem organizacje przyrodnicze, w tym Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, zwracały uwagę, że termin imprezy przypadał na okres intensywnego sezonu lęgowego. Ich zdaniem lokalizacja dużego wydarzenia muzycznego w takim miejscu wymagała dodatkowej analizy przyrodniczej.

Po wydarzeniu pojawiły się również informacje dotyczące wpływu infrastruktury technicznej na teren parku. Problemem nie jest wyłącznie sam dźwięk, ale także ruch ciężkiego sprzętu, intensywne oświetlenie sceniczne oraz obecność tysięcy uczestników, w przestrzeni, gdzie na co dzień przebywają zwierzęta.

Badania nad hałasem poza Polską

W wielu europejskich państwach ochrona przed hałasem uwzględnia nie tylko mieszkańców, ale także obszary przyrodnicze. W Niemczech podczas organizacji koncertów w pobliżu terenów chronionych władze lokalne mogą określać ograniczenia dotyczące godzin wydarzeń oraz poziomu emisji dźwięku. Podobne rozwiązania stosowane są w Holandii – w niektórych regionach organizatorzy muszą uwzględniać okresy migracji lub rozrodu zwierząt, jeżeli przedsięwzięcie odbywa się na terenach wrażliwych. Natomiast w Wielkiej Brytanii organizatorzy dużych imprez plenerowych czasami korzystają z tzw. noise management plans, czyli planów zarządzania hałasem. Dokumenty te określają bezpieczny poziom emisji dźwięku dla zwierząt, których siedliska znajdują się w sąsiedztwie wydarzenia.

Eksperci wskazują, że rozwiązaniem dla Polski nie musi być zakaz organizowania wydarzeń w parkach czy zabytkowych przestrzeniach. Wystarczającym kierunkiem zmian byłoby natomiast wprowadzenie dodatkowej oceny wpływu imprez na środowisko w miejscach szczególnie cennych przyrodniczo.

Zobacz też: Hałas, festiwale i dobrostan zwierząt. Czy koncerty na warszawskim Służewcu szkodzą koniom?

Źródła: RPO, EEA, prawo.pl, Komisja Europejska

Fot. Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.