Chociaż wulkany są naturalnym źródłem emisji dwutlenku węgla, nie oznacza to, że odpowiadają za największą część współczesnych emisji CO₂. Informacja o tym, że sierpniowa erupcja Etny wyemitowała więcej dwutlenku węgla, niż Unia Europejska planuje ograniczyć w ciągu 10 lat, pojawiła się w mediach społecznościowych, powielając tym samym nieprawdziwą informację.

Tygodniowa erupcja Etny

Podczas erupcji wulkanów do atmosfery trafiają ogromne ilości gazów wulkanicznych, aerozoli i popiołu. Wśród uwalnianych substancji znajduje się między innymi dwutlenek węgla, który jest gazem cieplarnianym. Z tego powodu emisje wulkaniczne są uwzględniane w badaniach nad obiegiem węgla i zmianami klimatu.

W związku z trwającą ponad tydzień erupcją Etny, która rozpoczęła się 6 sierpnia, w mediach społecznościowych pojawiła się informacja sugerująca, że wulkan wyemitował więcej CO₂, niż wynosi 10-letni plan redukcji emisji w UE. Przekaz ten rozpowszechniła m.in. partia Konfederacja Wolność i Niepodległość. Opublikowane na platformie Facebook wideo dotyczące Etny zdobyło ponad 1,4 mln wyświetleń.

Wybuchy wulkanu usuwają metan z atmosfery. Naukowcy opracowują nowe metody walki z emisjami

Ile CO₂ emituje Etna?

Etna jest jednym z najbardziej aktywnych wulkanów na świecie, a gaz wydobywa się z niej również pomiędzy erupcjami. Jest to przede wszystkim para wodna, ale w skład wchodzą także dwutlenek węgla i dwutlenek siarki. Według danych INGV Etna emituje średnio około 9 tys. ton CO₂ dziennie, a w czasie erupcji wartość ta może wzrosnąć do 12-20 tys. ton dziennie, a w najbardziej aktywnych fazach przekroczyć nawet 30 tys. ton.

Natomiast szacunki globalnych emisji CO₂ z wulkanów lądowych i podmorskich wynoszą około 0,13-0,44 mld ton rocznie. Dla porównania globalna emisja CO₂ pochodząca ze spalania paliw kopalnych i przemysłu wyniosła w 2025 roku około 38,1 mld ton.

Autorzy dezinformacji odwołują się do unijnego pakietu klimatycznego „Fit for 55”, którego głównym celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej o co najmniej 55% do 2030 roku w porównaniu z poziomem z 1990 roku. W 1990 roku emisje te we wszystkich 27 państwach tworzących obecnie UE wynosiły około 4,9 mld ton ekwiwalentu CO₂ (CO₂e). Osiągnięcie redukcji o 55% oznaczałoby zatem zejście do około 2,2 mld ton CO₂e. Zakładając, że roczna emisja Etny wynosi około 3 mln ton CO₂, stanowi to zaledwie 0,14% z zakładanych 2,2 mld ton stanowiących cel UE.

Realny wpływ wulkanów na klimat

To, że wulkany nie są głównym źródłem współczesnych emisji CO₂, nie oznacza, że ich wpływ na klimat nie jest realny – duże erupcje mogą powodować wyraźne zmiany temperatury w drugą stronę. Szczególne znaczenie ma dwutlenek siarki, który podczas bardzo silnych erupcji może zostać wyniesiony do stratosfery, gdzie przekształca się w kwas siarkowy i tworzy drobne aerozole siarczanowe. Cząsteczki te odbijają część promieniowania słonecznego z powrotem w przestrzeń kosmiczną. W efekcie powierzchnia Ziemi otrzymuje mniej ciepła, co może prowadzić do przejściowego ochłodzenia klimatu.

Jednym z najlepiej poznanych przykładów jest erupcja wulkanu Pinatubo na Filipinach w 1991 roku. Wulkan wyrzucił do stratosfery około 20 mln ton dwutlenku siarki na wysokość przekraczającą 32 km. Powstała w ten sposób chmura aerozoli doprowadziła do ochłodzenia powierzchni Ziemi, którego skutki utrzymywały się przez około trzy lata.

Co istotne wulkany rzeczywiście mogą w krótkim czasie uwolnić bardzo duże ilości CO₂, czego przykładem może być erupcja Mount St. Helens w 1980 roku. W ciągu około dziewięciu godzin wulkan wyemitował do atmosfery około 10 mln ton dwutlenku węgla. Jednak w skali globalnych emisji człowieka liczba ta jest niewielka, a ludzkość emituje podobną ilość CO₂ w ciągu mniej niż 2,5 godziny. To pokazuje podstawową różnicę w ilości emisji powstałych naturalnie, w porównaniu do tych wytworzonych przez człowieka.

Zobacz też: Dług klimatyczny najbogatszych sięga 950 mld dolarów. 1% świata odpowiada za ogromną część emisji

Źródła: PAP, INGV Etna, USGS, MDPI

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.