Dynamiczny rozwój globalnego sektora fotowoltaiki wiąże się z wyzwaniem przyszłego zagospodarowania zużytych modułów. Chociaż rozwój możliwości recyklingu wymaga czasu, proces ten otwiera nowe możliwości dla gospodarki, dzięki cennym surowcom z komponentów PV. Raport wskazuje, że do połowy stulecia ich wartość może osiągnąć nawet 20 mld dolarów rocznie.

Nawet 200 mln ton zużytych paneli

Międzynarodowa Agencja Odnawialnych Źródeł Energii (IRENA) szacuje, że skumulowana masa paneli fotowoltaicznych kończących cykl życia osiągnie na świecie 200 mln ton do 2050 roku. To znacznie więcej niż przewidywano jeszcze dekadę wcześniej – w 2016 roku IRENA szacowała, że do 2050 roku masa zużytych modułów wyniesie około 60-78 mln ton.

Jednak jak podkreślają eksperci, dane te nie muszą oznaczać jednoznacznego obciążenia dla środowiska, ponieważ zużyte panele zawierają materiały, które mogą zostać odzyskane i ponownie wykorzystane.

Zróżnicowany skład paneli fotowoltaicznych utrudnia recykling. Malejąca zawartość srebra obniża wartość odzysku

Wartość odzyskanych komponentów z PV

Według scenariusza IRENA wartość materiałów odzyskanych ze zużytych instalacji PV ma przekroczyć 810 mln dolarów rocznie w 2030 roku, wzrosnąć do 6 mld dolarów w 2040 roku, a w 2050 roku przekroczyć 20 mld dolarów.

Największą część tej wartości ma stanowić aluminium, odpowiadające za niemal połowę wartości odzyskiwanych materiałów. Kolejne miejsca zajmują srebro z udziałem 33%, krzem – 11% oraz miedź – 7%. Pod względem masy ponad 75% odzyskiwanych materiałów mają stanowić szkło i polimery.

Wyzwanie dla krajów Europy

Problemem pozostają jednak zdolności państw do recyklowania komponentów z fotowoltaiki, w stosunku do przyszłego strumienia odpadów. Według przedstawionych danych masa paneli, które zakończą swoją użyteczność, ma przekroczyć w krajach UE 25 mln ton, przy czym do 2050 roku będzie przyrastać o około 2,2 mln ton rocznie. Tymczasem obecne możliwości recyklingu w państwach UE są zdecydowanie mniejsze. W 2024 roku łączna przepustowość recyklingu paneli fotowoltaicznych wynosiła około 170 tys. ton rocznie. To blisko cztery razy mniej niż wynoszą potrzeby, szacowane na około 600 tys. ton, oraz około 12,5 razy mniej niż może być potrzebne w 2050 roku.

W 2023 roku największym producentem odpadów fotowoltaicznych były Niemcy, odpowiadając za około 68 tys. ton. Jednocześnie to właśnie tam znajduje się największa część europejskich mocy recyklingowych – niemieckie instalacje mogą obecnie przetworzyć około 99 tys. ton paneli rocznie, czyli ponad połowę całej europejskiej przepustowości. Dla porównania Hiszpania dysponuje możliwościami na poziomie 22 tys. ton rocznie, a Francja – 20 tys. ton.

Przyszłe wyzwania dla Polski

Na tle największych europejskich rynków Polska ma obecnie niewielką ilość zebranych odpadów fotowoltaicznych – w 2023 roku było to niecałe 600 ton. Jedną z przyczyn jest późniejszy rozwój krajowego rynku PV niż w wielu innych państwach UE. 

Według danych Agencji Rynku Energii łączna moc instalacji PV w Polsce jeszcze dekadę temu wynosiła niespełna 200 MW, podczas gdy pod koniec maja 2026 roku osiągnęła prawie 27 GW. Dzięki temu fotowoltaika odpowiadała za ponad 34% wszystkich mocy wytwórczych w kraju. Wraz z dynamicznym rozwojem rynku rośnie jednak wyzwanie przyszłego recyklingu modułów. Pierwsze generacje paneli charakteryzowały się żywotnością na poziomie 15-20 lat i to właśnie one w najbliższych latach zakończą eksploatację. Nowoczesne instalacje projektuje się z myślą o nawet 25-30 latach pracy.

Skala obecnego rozwoju daje Polsce czas na przygotowanie systemu zagospodarowania zużytych modułów. Eksperci podkreślają jednak, że czasu tego nie należy traktować jako argumentu za odkładaniem problemu, ponieważ dzisiejsze instalacje za kilkadziesiąt lat staną się przyszłymi odpadami.

Zobacz też: Chiny budują „solarny Wielki Mur”. 100 GW fotowoltaiki na pustyni

Źródła: IRENA, Rynek Energii, PIE

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.