Sejm uchwalił bez poprawek przygotowaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) ustawę o pomocy beneficjentom programu „Czyste Powietrze” poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców. Przepisy wprowadzają mechanizm zawieszenia dochodzenia nierozliczonych zaliczek oraz możliwość zwolnienia z obowiązku ich zwrotu przez beneficjentów programu. 

Warunki zawieszenia spłaty zaliczki

Regulacje mają stanowić odpowiedź na nadużycia ze strony nierzetelnych wykonawców, którzy na podstawie pełnomocnictw udzielanych przez beneficjentów w latach ubiegłych zainkasowali zaliczki, po czym nie zrealizowali lub nie rozliczyli prac inwestycyjnych. Szacuje się, że taka sytuacja prawno-finansowa dotyczy ponad 8 tys. rodzin, a wartość nierozliczonych środków sięga około 285 mln zł.

Zawieszenie egzekucji należności przez właściwy Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) nie będzie następowało automatycznie. Podstawowym warunkiem jest wszczęcie postępowania karnego w sprawie przestępstwa popełnionego na szkodę beneficjenta oraz złożenie przez niego stosownego wniosku.

Po uprawomocnieniu się wyroku sądu potwierdzającego winę wykonawcy lub osoby trzeciej, beneficjent zostanie formalnie zwolniony z konieczności zwrotu pobranych środków w zakresie, w jakim odpowiedzialność ponosi podmiot trzeci. W takiej sytuacji prawo do bezpośredniego dochodzenia roszczeń od nierzetelnych wykonawców przejmie właściwy WFOŚiGW. W wyjątkowych przypadkach, gdy wyegzekwowanie środków okaże się bezskuteczne, poszkodowani będą mogli ubiegać się o umorzenie długu, odroczenie spłaty lub rozłożenie płatności na raty po ocenie ich sytuacji materialnej.

WFOŚiGW grają na zwłokę. Brak odpowiedzi w sprawie wytycznych „Czystego Powietrza”

Zmiany w programie „Czyste Powietrze”

Przyjęta przez niższą izbę parlamentu ustawa uzupełnia reformę programu „Czyste Powietrze”, której nową edycję uruchomiono 31 marca 2025 r. Wprowadzone wówczas rozwiązania systemowe miały na celu ograniczenie ryzyka nadużyć. Nadzór nad przebiegiem inwestycji i ich rozliczaniem powierzono gminom oraz wojewódzkim funduszom. Sięgające wielu miesięcy opóźnienia w wypłatach spowodowały jednak falę protestów oraz konieczność przeprowadzania kolejnych reform w programie dotacyjnym termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła. 

Łączny budżet programu przekracza 44 mld zł, na co składają się środki z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) w wysokości 7,9 mld zł, 13 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy oraz 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego.

Zobacz też: „Czyste Powietrze” na koszt wykonawców? WFOŚiGW w Krakowie wypowiada umowy, Columbus Energy pozywa

Źródła: MKiŚ, PAP, własne

Fot. Canva (LUke1138) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.