Brazylia zaprezentowała pierwszą globalną mapę, która ma pomóc państwom ograniczać zależność od węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego. Dokument wskazuje działania możliwe do podjęcia już teraz, bez konieczności oczekiwania na przełom technologiczny. Nie zawiera jednak wiążących terminów ani konkretnych kamieni milowych, pozostawiając krajom swobodę w dostosowaniu tempa transformacji.

Globalna mapa odejścia od paliw kopalnych

Opracowana przez brazylijską prezydencję COP30 globalna mapa odejścia od paliw kopalnych ma na celu wskazanie potencjalnych kierunków w energetyce i gospodarce. Wśród nich znalazły się rozwój odnawialnych źródeł energii, ograniczanie dotacji do produkcji i zużycia paliw kopalnych oraz zmniejszanie emisji metanu podczas wydobycia ropy i gazu. Brazylijskie władze przekonują, że wiele z tych działań można rozpocząć bez oczekiwania na nowe technologie.

Emitują 0,03% gazów, a tracą najwięcej. Państwa Pacyfiku walczą o utrzymanie celu 1,5°C

Od negocjacji do wdrażania ustaleń

Za przygotowanie mapy odpowiada brazylijska prezydencja COP30, której przewodniczył André Corrêa do Lago. Jej powstanie jest następstwem ubiegłorocznych negocjacji klimatycznych w Belém, kiedy państwa spierały się o to, czy końcowe ustalenia powinny zawierać bezpośrednie zobowiązania dotyczące odchodzenia od paliw kopalnych. Ostatecznie przyjęto kompromis zakładający opracowanie dwóch map: jednej dotyczącej transformacji systemów energetycznych i stopniowego wycofywania paliw kopalnych, a drugiej poświęconej zatrzymaniu i odwróceniu procesu wylesiania.

Według Corrêi do Lago dotychczasowe szczyty klimatyczne koncentrowały się przede wszystkim na negocjowaniu wspólnych porozumień. Tymczasem ich realizacja wymaga zaangażowania instytucji, które odpowiadają za konkretne obszary polityki państwa. Dlatego brazylijski przedstawiciel podkreśla znaczenie włączenia do procesu ministerstw finansów, transportu, energetyki i infrastruktury. To właśnie te resorty powinny przekładać ogólne kierunki działań na rozwiązania dostosowane do krajowych warunków.

Ograniczanie emisji metanu i rozwój OZE

Jednym z proponowanych działań jest ograniczenie spalania i uwalniania gazu ziemnego podczas wydobycia ropy naftowej i gazu. Chodzi między innymi o tzw. flaring, czyli spalanie gazu towarzyszącego wydobyciu, oraz jego niekontrolowane uwalnianie do atmosfery. Ma to znaczenie dla klimatu, ponieważ metan jest silnym gazem cieplarnianym, którego wpływ na ocieplenie w krótkiej perspektywie jest znacznie większy niż w przypadku dwutlenku węgla. Ograniczanie jego emisji może więc przynieść stosunkowo szybkie korzyści klimatyczne, bez konieczności całkowitej przebudowy systemów energetycznych.

Kolejnym kierunkiem jest ograniczanie wsparcia finansowego dla paliw kopalnych oraz zwiększanie udziału OZE. Brazylijska mapa wskazuje te działania jako element szerszej transformacji, która ma zmniejszać uzależnienie gospodarek od węgla, ropy i gazu. Nie oznacza to jednak, że dokument określa jednolity harmonogram odchodzenia od poszczególnych paliw. Każde państwo ma najpierw przeanalizować własną sytuację, a następnie wybrać odpowiednie instrumenty polityczne i gospodarcze.

Brak konkretnych terminów

Choć inicjatywa Brazylii jest postrzegana jako krok w kierunku bardziej praktycznego podejścia do transformacji energetycznej, jej ograniczenia zwracają uwagę ekspertów. W ich opinii mapy są wartościowe, ale nie określają jednoznacznie tempa wymaganych zmian. Brakuje w nich harmonogramu oraz kluczowych punktów odniesienia, które pozwalałyby oceniać postępy.

To istotna luka w kontekście realizacji Porozumienia paryskiego, którego celem jest utrzymanie wzrostu średniej temperatury na świecie znacznie poniżej 2°C względem poziomu przedindustrialnego, przy jednoczesnym dążeniu do ograniczenia go do 1,5°C. Brazylijski dokument nie jest zatem wiążącym planem, który zobowiązuje państwa do osiągnięcia określonych rezultatów w konkretnym terminie. Ma przede wszystkim pomóc im rozpoznać skalę uzależnienia od paliw kopalnych i wybrać działania, które można wdrożyć w krajowych warunkach.

Zobacz też: Badania polarne mogą szkodzić środowisku. Naukowcy apelują o zmianę podejścia

Źródła: Climate Change News, The Guardian

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.