W obliczu kolejnych przypadków nadużyć w programie „Czyste Powietrze”, głos zabierają Pracodawcy Czystego Powietrza (PCP). Organizacja wyraziła jednoznaczny sprzeciw wobec nieetycznych działań firm, które wykorzystują niewiedzę i zaufanie beneficjentów – szczególnie seniorów. Jednocześnie PCP wskazuje na poważne błędy systemowe, które mogą sprzyjać takim patologiom. Chodzi o rolę, jaką pełnią gminy w programie jako operatorzy.

Nieuczciwe firmy niszczą zaufanie – PCP reaguje stanowczo

Impulsem do stanowiska była emisja materiału dziennikarskiego w programie „Uwaga! TVN”, który opisał przypadek 68-letniej kobiety oszukanej przez firmę oferującą kompleksową wymianę źródła ciepła w ramach dotacji z programu „Czyste Powietrze”. Kobieta podpisała niekorzystne umowy, została obciążona wysokim kredytem, a pomoc nie nadeszła ani od wykonawcy, ani od gminy.

Potępiamy tego rodzaju praktyki i stanowczo sprzeciwiamy się działalności firm, które żerują na niewiedzy beneficjentów. To działania nie tylko nieetyczne, ale również niszczące wizerunek całej branży – komentuje Prezes PCP Mariusz Dąbek.

Jakie działania będzie podejmował Związek Pracodawców Czystego Powietrza? Mariusz Dąbek, Prezes PCP, o przyszłości branży OZE [WYWIAD]

Gminy jako operatorzy – strukturalna wada systemu

W ocenie PCP kluczowym problemem, który ułatwia powstawanie takich sytuacji, jest zbyt szeroka rola przypisana gminom w ramach realizacji programu „Czyste Powietrze”.

Gminy nie powinny być operatorami programu. Po pierwsze, nie jest to ich ustawowe zadanie. Po drugie, nie posiadają zasobów ani specjalistów, którzy mogliby rzetelnie doradzać mieszkańcom. Po trzecie, udział gmin w tym zakresie otwiera pole do nieformalnych powiązań, promowania lokalnych wykonawców i wypaczenia transparentności programu – podkreśla Prezes PCP.

Potrzebni profesjonalni operatorzy – z zasobami i ogólnopolskim zasięgiem

PCP wskazuje, że kluczowym krokiem do usprawnienia programu powinno być zwiększenie udziału profesjonalnych operatorów – firm wyspecjalizowanych w realizacji projektów termomodernizacyjnych i OZE, posiadających odpowiednią infrastrukturę, zespoły doradcze i zdolność do obsługi wniosków w skali ogólnokrajowej.

Tylko operatorzy z doświadczeniem i zapleczem mogą skutecznie weryfikować wykonawców, zapewniać jakość usług i działać zgodnie z ideą programu. Należy pilnie zredefiniować strukturę wdrożeniową i ograniczyć rolę gmin do funkcji informacyjnych i wspierających – dodaje Prezes PCP.

Choć oficjalne dane NFOŚiGW na temat efektywności operatorów są ograniczone, media branżowe wskazują, że udział operatorów w składanych wnioskach wciąż nie przekracza kilku procent, mimo że to przez nich można ubiegać się o najwyższe poziomy dofinansowania. To kolejny argument za pilną reformą.

Wnioski i rekomendacje PCP

1. Wycofanie gmin z roli operatorów – ograniczenie ich funkcji do promocji i podstawowego doradztwa.
2. Rozszerzenie sieci certyfikowanych operatorów – zapewnienie równego dostępu do profesjonalnego wsparcia w całym kraju.
3. Mechanizmy weryfikacji wykonawców – wprowadzenie standardów jakości i listy firm zatwierdzonych przez niezależne podmioty.
4. Zwiększenie kontroli i przejrzystości – publiczny dostęp do statystyk, raportów i ewaluacji działań operatorów i wykonawców.

Program „Czyste Powietrze” to kluczowy instrument walki ze smogiem i poprawy efektywności energetycznej budynków. Aby spełniał swoją misję, musi opierać się na transparentnych, uczciwych i profesjonalnych strukturach wdrażających. Obecny model wymaga głębokich zmian – nie tylko z punktu widzenia beneficjentów, ale całego sektora energetyki rozproszonej.

Zobacz też: PCP ostrzega: bez standaryzacji i operatorów bankowych program Czyste Powietrze może się załamać

Źródło: PCP, NFOŚiGW

Fot.: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.