Wraz z pełnym uruchomieniem systemu kaucyjnego w Polsce pojawiają się pierwsze sygnały o wzroście opłat za wywóz odpadów w niektórych gminach. Samorządy wskazują, że zmiana zasad obrotu opakowaniami objętymi kaucją wpłynęła na spadek przychodów firm odbierających odpady, co ma przekładać się na wzrost cen usług komunalnych.

Czy system kaucyjny wpływa na ceny?

System kaucyjny w Polsce zaczął obowiązywać w październiku 2025 roku, a od początku 2026 roku funkcjonuje w pełnym zakresie. Obejmuje on m.in. butelki plastikowe i szklane oraz puszki metalowe, które w momencie zakupu są objęte dodatkową opłatą zwrotną. Konsument może odzyskać kaucję po oddaniu opakowania w sklepie lub automacie.

Zmiana modelu obiegu opakowań wpłynęła na strukturę strumienia odpadów trafiających do gminnych systemów gospodarki odpadami. Część surowca, który wcześniej był zbierany

 w ramach żółtych worków i sprzedawana przez firmy wywozowe jako materiał do recyklingu, obecnie trafia bezpośrednio do operatorów systemu kaucyjnego.

W niektórych samorządach pojawiają się informacje o podwyżkach stawek za odbiór odpadów komunalnych. Władze gmin wskazują, że spadek przychodów z odzysku surowców wtórnych oraz zmiana organizacji rynku wpływają na kalkulację kosztów usług. Jednocześnie podkreślają, że wzrost opłat nie wynika z inflacji czy rosnących cen energii, lecz z modyfikacji systemu zagospodarowania opakowań.

System kaucyjny 2026: 5 mln zwróconych opakowań, 200 gmin bez kaucjomatów

Zmiany w gospodarce odpadami

Władze samorządowe podkreślają, że mechanizm finansowania gospodarki odpadami opiera się na bilansowaniu realnych kosztów odbioru, transportu i zagospodarowania surowców. Jeśli część opakowań – dotychczas sprzedawanych jako surowiec wtórny – trafia do odrębnego systemu kaucyjnego, gminy i firmy odbierające odpady tracą potencjalne przychody z ich sprzedaży. To z kolei wpływa na kalkulację stawek w przetargach na odbiór i zagospodarowanie śmieci.

Przedstawiciele branży odpadowej wskazują, że zmiany w strukturze strumienia odpadów są szczególnie widoczne w przypadku frakcji żółtej, obejmującej tworzywa sztuczne i metale. System kaucyjny przejmuje część tej masy, co zmniejsza wolumen materiału dostępnego w tradycyjnym modelu selektywnej zbiórki. W praktyce oznacza to konieczność dostosowania kontraktów, infrastruktury oraz modeli przychodowych do nowych warunków rynkowych.

Samorządy argumentują, że wzrost stawek nie jest wynikiem wyłącznie decyzji lokalnych, lecz efektem zmiany systemowej na poziomie krajowym. Jednocześnie podkreślają, że terminy rozstrzygania przetargów i moment zawierania umów mają znaczenie dla ostatecznej ceny – przy późniejszych postępowaniach koszty usług mogą być wyższe ze względu na rosnące oczekiwania wykonawców i niepewność dotyczącą dalszych zmian regulacyjnych.

Ochrona środowiska czy stabilność dla gmin?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska deklarowało, że będzie monitorować skutki finansowe wprowadzenia systemu kaucyjnego i prowadzić dialog z samorządami w celu ograniczenia negatywnych efektów dla mieszkańców. W praktyce jednak mechanizm rynkowy już teraz wpływa na strukturę kosztów w gospodarce odpadami, a kolejne miesiące pokażą, czy system osiągnie zakładany efekt środowiskowy przy jednoczesnym zachowaniu stabilności finansowej gmin.

Szacuje się, że rocznie w systemie może być objętych obiegiem kilkaset milionów opakowań, co przekłada się na setki tysięcy ton materiału potencjalnie kierowanego do ponownego przetworzenia. Jednocześnie pierwsze dostępne dane pokazują, że część strumienia surowców wtórnych została wyłączona z tradycyjnego systemu gospodarki odpadami komunalnymi, co wpływa na kalkulację kosztów w gminach i może oddziaływać na stawki za wywóz śmieci. Pełna ocena efektów środowiskowych i finansowych będzie możliwa po kilku latach funkcjonowania systemu, gdy ustabilizują się poziomy zwrotów, infrastruktura zostanie rozbudowana, a rynek dostosuje się do nowych zasad obrotu opakowaniami.

Zobacz też: 6 mld zł na odpady niebezpieczne i nowe instalacje. Rząd zapowiada programy

Źródła: RadioZet.pl, Portal Samorządowy, MKiŚ

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.