W niektórych regionach Polski odnotowuje się przypadki zajmowania gniazd bociana białego przez gęsiówkę egipską – gatunek inwazyjny – który zadomowił się w europejskich siedliskach wodno-błotnych. Zdaniem ornitologów zjawisko może prowadzić do lokalnych konfliktów o lęgowiska.

Inwazyjny ptak wodny w Polsce

Gęsiówka egipska jest klasyfikowana jako inwazyjny gatunek obcy, a jej pierwszy lęg w Polsce zarejestrowano w 2007 roku. Wyróżnia się zdolnościami do szybkiej adaptacji i silnym wpływem na lokalnych przedstawicieli ptaków wodnych. W okresie lęgowym wykazuje wysoką terytorialność i agresję wobec innych gatunków, zwłaszcza na swoim terenie.

W Polsce obserwacje terenowe wskazują, że gatunek występuje już w wielu regionach nizinnych, głównie w dolinach rzek i przy zbiornikach wodnych. W Europie Zachodniej populacje gęsiówki egipskiej są znacznie liczniejsze – w niektórych krajach szacuje się je na kilkadziesiąt tysięcy osobników. W Niemczech i Holandii gatunek ten od lat jest uznawany za silnie ekspansywny, co wiąże się z rosnącą liczbą interakcji z rodzimymi ptakami.

Rzadkie ptaki coraz częściej w Polsce. Czy to efekt zmian klimatu i migracji?

Zagrożenie dla bociana białego

Intensywny wzrost populacji gęsiówki może prowadzić do zajmowania gniazd bociana białego, szczególnie tam, gdzie dostępnych jest niewiele konstrukcji lęgowych. Bocian biały, który korzysta z tych samych gniazd przez wiele lat, traci w takich sytuacjach swoje miejsce lęgowe na dany sezon, co może pozbawić go szansy na znalezienie partnerki i złożenie lęgu.

Na ekspansję gęsiówki egipskiej w Polsce wpływają m.in. zmiany klimatyczne, które poprawiają warunki zimowania i zwiększają przeżywalność ptaków w Europie Środkowej. Łagodniejsze zimy sprawiają, że mniej osobników migruje lub ginie w okresie chłodów, co przekłada się na wyższy sukces lęgowy oraz mniejszą śmiertelność ptaków dorosłych i młodych.

Dane z obserwacji ornitologicznych w Europie Zachodniej wskazują, że w regionach, gdzie średnie temperatury zimowe wzrosły o ok. 1-2°C w ostatnich dekadach, populacje gęsiówki egipskiej rosły szybciej niż w okresach chłodniejszych. Dodatkowo tempo wzrostu populacji gęsiówki egipskiej może być wyższe w sprzyjających warunkach siedliskowych, zwłaszcza w pobliżu zbiorników wodnych i terenów rolniczych.

Polska przeciwdziała ekspansji

W reakcji na zgłoszenie obecności nietypowych ptaków, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska już w maju 2025 roku przeprowadziła interwencję na terenie miejskich zbiorników wodnych we Wschowie. Służby potwierdziły obecność samicy oraz pięciu młodych osobników. W ramach interwencji odłowiono wszystkie ptaki, które następnie przekazano do dalszego postępowania. Celem działań było ograniczenie zasiedlania terenu przez gatunek inwazyjny.

Eksperci ostrzegają, że gęsiówka wykazuje się dużą ekspansją w Polsce, a jej wpływ na populację bociana białego jest obecnie oceniany jako lokalny, ale potencjalnie rosnący, wraz ze wzrostem liczby stanowisk lęgowych. Zdaniem ornitologów kluczowy dla oceny skali zjawiska w kolejnych latach będzie monitorowanie populacji oraz obserwacja przypadków zajmowania gniazd bocianów.

Zobacz też: Polowanie na gęś zbożową w Polsce. Spadek populacji i problemy w identyfikacji ptaków

Źródła: National Geographic, gov.pl, RDOŚ

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.