Komisja Europejska zainaugurowała strategiczny projekt AI.Grids, którego celem jest stworzenie wspólnego europejskiego modelu sztucznej inteligencji do zarządzania systemami elektroenergetycznymi. Inicjatywa ma zapewnić Unii Europejskiej autonomię technologiczną i dostarczyć narzędzia niezbędne do bezpiecznej integracji coraz większej liczby odnawialnych źródeł energii.

„Wspólnota praktyków”

Inicjatywa powstaje pod nadzorem unijnej Dyrekcji Generalnej ds. Energii Komisji Europejskiej (DG ENER) i stanowi fundament Strategicznego Planu Działań na rzecz Cyfryzacji i AI w Sektorze Energetycznym. Głównym zadaniem projektu rozpoczętego 3 czerwca 2026 r. w Brukseli jest opracowanie wspólnego, europejskiego modelu sztucznej inteligencji pracującego na potrzeby połączonych systemów elektroenergetycznych.

Projekt, zaplanowany na trzy lata, zrzesza operatorów systemów przesyłowych (OSP), dystrybucyjnych (OSD), instytuty badawcze oraz liderów przemysłu, tworząc tzw. „wspólnotę praktyków”. Kluczowym celem jest budowa suwerenności technologicznej Europy, dzięki czemu zarządzanie infrastrukturą krytyczną może stać się niezależne od technologii dostarczanych przez podmioty z USA czy Chin.

Jak podkreślano, w obliczu rosnącej roli nieelastycznych źródeł odnawialnych, operatorzy sieci muszą coraz mocniej koordynować pracę systemów między państwami UE. O tym, że skala wyzwań wymaga całkowitej zmiany podejścia mówił Markus Rauramo, prezydent Europejskiego Stowarzyszenia Przemysłu Energetycznego.

Europa potrzebuje teraz przewidywalności inwestycji, szybszej rozbudowy sieci oraz zintegrowanych modeli dostaw, które można szybko skalować. – powiedział Markus Rauramo, prezydent stowarzyszenia.

UOKiK sprawdza działania PSE. Czy ograniczenia produkcji OZE były równe dla wszystkich? 

Udział polskich instytucji w AI.Grids

Pierwszy o zaangażowaniu w projekt poinformował krajowy operator systemu przesyłowego – Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), który zarządza ponad 16 tys. km linii wysokiego napięcia. Jak wskazują w komunikacie, oznacza to możliwość współtworzenia europejskich standardów AI dla operatorów systemów przesyłowych oraz wpływ na rozwój rozwiązań dostosowanych do polskiego systemu elektroenergetycznego. Ma to w przyszłości pozwolić na bardziej precyzyjne bilansowanie systemu i bezpieczne zarządzanie ogromnymi mocami z farm wiatrowych oraz fotowoltaiki. 

Z ramienia polskiego sektora badawczego do „wspólnoty praktyków” dołączyło również Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS). Wkład wielkopolskiej jednostki afiliowanej przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN w realizację projektu ma objąć kompetencje w obszarach sztucznej inteligencji, zaawansowanego prognozowania, obliczeń dużej skali (HPC) oraz szeroko pojętej cyfryzacji energetyki. Udział PCSS oznacza także perspektywę wykorzystania potencjału PIAST-AI, czyli pierwszej polskiej fabryki AI. 

Harmonogram projektu AI.Grids

Model AI.Grids będzie trenowany na rzeczywistych danych pomiarowych i operacyjnych, dostarczonych przez operatorów sieci przesyłowych. Realizacja projektu AI.Grids została zaplanowana na trzy lata. Proces ten będzie przebiegał etapowo, aby zapewnić pełne bezpieczeństwo danych i stabilność infrastruktury krytycznej, ale pierwsze testy tego modelu z udziałem operatorów (w tym PSE) planowane są na już koniec 2026 roku. 

Tworzona technologia ma wspierać kilka kluczowych obszarów:

• zaawansowanym prognozowaniu działania sieci, w tym ilości produkowanej energii,
• szybszym i dokładniejszym bilansowaniu sieci,
• zarządzaniu zatorami i elastycznością,
• planowaniu dalszej rozbudowy infrastruktury sieciowej,
• obsługi połączeń transgranicznych. 

W przypadku zgodnego z planem rozwoju europejskiego modelu AI na pełne wdrożenie rozwiązań należy poczekać jeszcze kilka lat. Inicjatywa AI.Grids stanowi kluczowy element Strategicznego Planu Działań na rzecz Cyfryzacji i AI w Sektorze Energetycznym. Proces implementacji będzie przebiegał etapowo, by zachować standardy bezpieczeństwa danych i stabilności infrastruktury. Już dziś głosy ekspertów z branży są zgodne, że wyzwania zielonej transformacji nie mogą być rozwiązywane za pomocą konwencjonalnych metod – wymagają algorytmów zdolnych do automatycznego wspierania pracy systemu elektroenergetycznego.  

Zobacz też: Integracja rynków rezerw w UE. Dlaczego rynek bilansujący generuje szoki cenowe?

Źródła: energy.ec.europa.eu, renewablematter.eu, PSE, PCSS 

Fot. Canva (golfcphoto) / PSE 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.