Planowana wycinka tysięcy drzew przy drogach na Warmii i Mazurach wzbudziła debatę na temat granic między bezpieczeństwem ruchu drogowego a ochroną przyrody. Zwolennicy usuwania alei wskazują na ryzyko wypadków, przeciwnicy zaś podkreślają ich znaczenie dla klimatu, bioróżnorodności i krajobrazu regionu. 

Drzewa elementem krajobrazu drogowego

Przydrożne aleje drzew są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu północno-wschodniej Polski. Pełnią funkcję ekologiczną, kulturową i historyczną – stanowią siedliska ptaków i owadów, a jednocześnie naturalnie ubogacają przestrzeń drogową.

Pojawia się jednak argument bezpieczeństwa – zarządcy dróg wskazują, że drzewa rosnące blisko jezdni mogą stanowić zagrożenie w przypadku utraty panowania nad pojazdem. W województwie warmińsko-mazurskim średnio około 10 osób rocznie ginie w wyniku zderzeń z drzewami przy drogach wojewódzkich.

Obszary Natura 2000 w Polsce niewystarczająco chronione. Kontrola NIK ujawnia zaniedbania

Co jest przyczyną wypadków?

Dyskusja o wycince przydrożnych drzew koncentruje się głównie na ryzyku kolizji. Tymczasem dane z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego wskazują, że głównymi przyczynami wypadków w Polsce pozostają nadmierna prędkość, nieustąpienie pierwszeństwa oraz prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu, a nie sama obecność infrastruktury przydrożnej. Eksperci zwracają uwagę, że drzewa nie są główną przyczyną wypadków. Najczęściej dochodzi do zderzenia z nimi dopiero po utracie panowania nad pojazdem. Kluczowe znaczenie ma więc styl jazdy oraz egzekwowanie przepisów ruchu drogowego.

Co więcej, część badań wskazuje, że obecność zieleni przy drogach może wpływać na zachowania kierowców. Drzewa optycznie zawężają pas ruchu, co sprzyja redukcji prędkości, a także zmniejszają zmęczenie i poprawiają koncentrację. W literaturze z zakresu psychologii transportu podkreśla się również ich rolę w ograniczaniu efektu monotonii trasy, szczególnie na długich odcinkach pozamiejskich.

Klimat i ekosystem

W dobie rosnących temperatur przydrożne drzewa pełnią przede wszystkim funkcję buforu klimatycznego – zapewniają cień, ograniczają nagrzewanie nawierzchni i zmniejszają efekt miejskiej oraz drogowej wyspy ciepła. Istotny jest również aspekt magazynowania węgla – pojedyncze dojrzałe drzewa przydrożne mogą wiązać od kilkudziesięciu do kilkuset kilogramów CO₂ rocznie, a całe aleje mają istotne znaczenie w bilansie węglowym regionu.

Jednocześnie aleje stanowią korytarze migracyjne dla ptaków i owadów zapylających, łącząc rozproszone siedliska w krajobrazie rolniczym. Ich usunięcie może prowadzić do fragmentacji ekosystemów i spadku bioróżnorodności w regionach.

Czy wycinka to jedyne rozwiązanie?

Eksperci podkreślają, że alternatywą dla masowej wycinki mogą być rozwiązania inżynieryjne i organizacyjne. W wielu krajach europejskich, zamiast wycinania drzew, stosuje się:

• obniżanie dopuszczalnej prędkości na odcinkach z alejami,
• montaż barier energochłonnych,
• poprawę oznakowania i ostrzegania kierowców,
• modernizację nawierzchni i geometrii dróg,
• selektywną wycinkę tylko drzew chorych lub realnie zagrażających stabilności.

Przykłady z Niemiec pokazują, że możliwe jest pogodzenie ochrony historycznych alei z bezpieczeństwem ruchu. W regionach takich jak Brandenburgia czy Meklemburgia-Pomorze Przednie aleje są chronione jako element dziedzictwa krajobrazowego, a jednocześnie wprowadzane są restrykcyjne ograniczenia prędkości i dodatkowe zabezpieczenia. Wybór między wycinką a ochroną nie musi być więc zero-jedynkowy. Według analiz najbardziej zrównoważonym podejściem jest nie eliminacja drzew, lecz dostosowanie dróg do ich obecności.

Zobacz też: 300-letni dąb kontra inwestycja. Spór w Kolbuszowej pokazuje problem ochrony starych drzew w Polsce

Źródła: Radio Olsztyn, KRBRD, Agro ICM

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.