Najnowsze symulacje modeli klimatycznych wskazują, że ryzyko głębokiego osłabienia Atlantyckiej Południkowej Cyrkulacji Wymiennej (AMOC), czyli kluczowego systemu prądów morskich odpowiadającego za łagodny klimat Europy Północnej, może być większe, niż dotąd zakładano. Nawet szybkie ograniczenie dalszego ocieplenia może nie wystarczyć, by całkowicie wyeliminować ryzyko zmian w cyrkulacji oceanicznej, która odpowiada za mapę pogodową świata.

Jak duże jest ryzyko osłabienia AMOC?

System prądów AMOC działa jak oceaniczny pas transmisyjny. Transportuje ciepłą i słoną wodę z tropików na północ. Tam woda się ochładza, staje się gęstsza i opada na dno, a następnie płynie z powrotem na południe. Obecnie kluczowym zagrożeniem dla tego procesu są topniejące lodowce na Grenlandii. Napływ ogromnych ilości słodkiej wody „rozcieńcza ocean”, uniemożliwiając wodzie osiągnięcie gęstości potrzebnej do opadania, co w konsekwencji prowadzi do zatrzymania całej cyrkulacji.

Naukowcy pod kierownictwem Philipa Holdena z brytyjskiego Open University przeprowadzili szeroko zakrojone symulacje, aby oszacować ryzyko nieodwracalności tego procesu. Z ich analiz wynika, że prawdopodobieństwo, iż postępujące zmiany w działaniu tego prądu są już nieodwracalne, wynosi obecnie od 10 do 23%. Najgorszy scenariusz, który zakłada utrzymanie wysokich emisji gazów cieplarnianych, prognozuje, że ryzyko nieodwracalności zmian wynosi 80% do końca tego stulecia. 

Zagadka istnienia „Cold Blob”. Dlaczego Północny Atlantyk nie ulega globalnemu ociepleniu?

Reakcja państw na kryzys AMOC

Choć Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu przy ONZ (IPCC) uznaje nagły kolaps przed 2100 rokiem za „mało prawdopodobny”, to widmo klimatycznej zapaści już teraz wpływa na politykę państw arktycznych. 

Grenlandia, będąca ze względu na topnienie lądolodu głównym czynnikiem potencjalnego kryzysu, będzie też jednym z miejsc, które najprawdopodobniej odczują go jako pierwsze. Wyspa ta ociepla się cztery razy szybciej niż reszta świata, dlatego lokalny rząd dąży do tego, aby do końca dekady cała energia na wyspie pochodziła z OZE. Zmniejszenie emisji z produkcji energii oraz wydobycia surowców to przykład walki ze zmianami klimatu, która okazała się ważniejsza niż zyski z paliw kopalnych.

W listopadzie 2025 roku rząd Islandii oficjalnie uznał możliwość zamknięcia cyrkulacji AMOC za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Islandzka Rada Klimatyczna naciska na ministerstwo środowiska, by radykalnie zwiększyć redukcję emisji, powołując się na prognozy wskazujące na osłabienie prądu.

Skutki osłabienia AMOC i topnienia lodu

Załamanie się AMOC miałoby według naukowców doprowadzić do gwałtownego ochłodzenia w Europie Północnej, podczas gdy reszta planety nadal by się nagrzewała. Zmianie uległyby również wzorce opadów oraz poziomy mórz w innych częściach globu. 

Według danych opublikowanych przez NASA, kurcząca się pokrywa lodowa bezpośrednio przyczynia się do globalnego wzrostu poziomu oceanów. Każde 360 gigaton utraconego lodu podnosi poziom wody na świecie o 1 milimetr, a obecny średni globalny poziom mórz rośnie w tempie ok. 4,5 mm rocznie.

Zobacz też: Rekordowe temperatury wód wokół Wysp Brytyjskich. Migracja i inwazja nowych gatunków

Źródła: Arctic News, IPCC, loftslagsrad.is, NASA, cordis.europa.eu 

Fot. Canva (Chris Spain) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.