Część bocianów już na początku sierpnia rozpoczęła przygotowania do jednej z najdłuższych europejskich migracji, zbierają się na polach w grupy nazywane sejmikami. Przyrodnicy wskazują, że w tym roku ptaki mogą ruszyć na południe nawet około dwóch tygodni wcześniej niż zwykle. Na termin rozpoczęcia migracji wpływają m.in. dostępność pokarmu, warunki pogodowe, kondycja młodych ptaków oraz zmiany klimatyczne.

Wcześniejszy koniec sezonu lęgowego

Jednym z powodów wcześniejszego opuszczania Polski może być tegoroczna letnia susza hydrologiczna, która szczególnie mocno dotknęła tereny podmokłe i łąki – czyli miejsca, gdzie bociany zdobywają najwięcej pożywienia. Wysychające mokradła oznaczają mniej owadów, gryzoni i innych drobnych zwierząt, którymi ptaki karmią swoje młode. Braki jedzenia często zmuszają dorosłe ptaki do redukcji liczby piskląt w gniazdach, a czasem do szukania alternatywnego pokarmu na wysypiskach, który może być niebezpieczny.

Jak wskazują przyrodnicy ze Stowarzyszenia Szansa dla Bociana, w tym sezonie wiele par miało problemy z wykarmieniem potomstwa, a część ptaków straciła lęgi. W efekcie wiele par bocianów może wcześniej zakończyć sezon lęgowy i rozpocząć migrację.

Gęsiówka egipska zajmuje gniazda polskich bocianów. Ekspansja gatunku inwazyjnego

Wpływ klimatu na migrację bocianów

Zmiany klimatu nie działają na bociany wyłącznie poprzez rosnącą temperaturę, ale także długie okresy suszy, fale upałów oraz gwałtowne zmiany opadów. Chociaż europejska populacja bociana białego jest stosunkowo odporna i potrafi dostosowywać swoje zachowania do zmieniających się warunków środowiskowych, naukowcy obserwują, że zmieniają się terminy migracji oraz trasy przelotów. Wiele bocianów rezygnuje również z najdłuższej podróży do Afryki i zimuje bliżej – m.in. w Hiszpanii, Portugalii czy Grecji, gdzie łagodniejsze zimy i dostęp do pożywienia pozwalają im przetrwać cały rok.

Europa jest dziś najszybciej ocieplającym się kontynentem – według danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) średnia temperatura powierzchni lądów w Europie w latach 2015-2024 była już o około 2,2°C wyższa niż w okresie przedindustrialnym (1850-1900). Tak szybkie ocieplenie wpływa na cykle życiowe wielu gatunków.

Migracja reaguje na środowisko

Wcześniejszy odlot bocianów jest więc całościową odpowiedzią ptaków na obecne warunki środowiskowe. Te charakterystyczne dla polskiego krajobrazu ptaki stają się jednym z wielu naturalnych wskaźników zmian zachodzących w przyrodzie. Ich wcześniejsze sejmiki przypominają, że skutki ocieplenia klimatu nie dotyczą wyłącznie odległych ekosystemów, a można je obserwować także na naszych polach i łąkach.

Zobacz też: Dlaczego bociany zimują w Polsce? Zmiany klimatu a nowe zwyczaje migracyjne

Źródła: EEA, Centrum Edukacji Przyrodniczej, Stowarzyszenie Szansa dla Bociana

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.