Sezon grzewczy często oznacza powrót problemu duszącego dymu wydobywającego się z kominów. Nie wszyscy właściciele domów korzystają wyłącznie z dozwolonych paliw. Spalanie odpadów w domowym piecu lub kominku jest nielegalne i może skończyć się mandatem, a nawet grzywną w wysokości 5 tys. zł. Jak rozpoznać podejrzany dym i gdzie zgłosić problem?

Zagrożenie dla zdrowia

Zanieczyszczone powietrze to poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka, a szczególnie szkodliwe są pyły zawieszone PM2,5 i PM10, których długotrwałe wdychanie zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego i krążenia. Według szacunków Europejskiej Agencji Środowiska w 2023 roku około 25,3 tys. zgonów w Polsce można było powiązać z ekspozycją na PM2,5 przekraczającą poziom zalecany przez WHO.

Jednym ze źródeł lokalnego smogu jest spalanie odpadów w domowych urządzeniach grzewczych. Do pieców i kominków nie wolno wrzucać m.in. plastikowych opakowań, folii, ubrań, pieluch, opon, starych mebli ani lakierowanego czy impregnowanego drewna. Takie materiały mogą podczas spalania uwalniać szkodliwe związki, a domowe instalacje nie mają systemów oczyszczania spalin stosowanych w profesjonalnych spalarniach.

Mieszkańcy będą mogli zaskarżyć programy antysmogowe. Rząd daje nowe narzędzie

Co grozi za spalanie śmieci w piecu?

Zgodnie z ustawą o odpadach termiczne przekształcanie śmieci poza przeznaczonymi do tego instalacjami jest wykroczeniem, a sprawcy grozi areszt albo grzywna. W praktyce mandat karny może wynieść do 500 zł, natomiast sąd może orzec grzywnę sięgającą 5 tys. zł. Odmowa przyjęcia mandatu może skutkować skierowaniem sprawy do sądu.

Warto pamiętać, że w poszczególnych województwach obowiązują również uchwały antysmogowe. Określają one dodatkowe wymagania dotyczące stosowanych paliw i urządzeń grzewczych. Przed zakupem opału warto sprawdzić przepisy obowiązujące w danym regionie.

Gdzie zgłosić problem?

Podejrzenie spalania odpadów można zgłosić straży miejskiej lub gminnej, jeśli działa na danym terenie, albo urzędowi miasta czy gminy. Warto podać adres nieruchomości, datę i godzinę zdarzenia oraz opisać, jak często problem się powtarza. Nie każdy ciemny dym oznacza jednak spalanie śmieci – na jego wygląd wpływają m.in. rodzaj i wilgotność paliwa, temperatura spalania oraz sposób rozpalania. Sam kolor dymu nie przesądza więc o popełnieniu wykroczenia. Czarny lub intensywnie drażniący dym może wzbudzać podejrzenia, ale konieczna jest dalsza weryfikacja.

Podczas kontroli palenisk niektóre samorządy wykorzystują również drony wyposażone w urządzenia do analizy składu powietrza. Mogą one pomóc wskazać posesję wymagającą sprawdzenia, jednak sam pomiar nad kominem nie zawsze pozwala jednoznacznie ustalić, co zostało spalone. W zależności od sytuacji konieczna może być kontrola pieca, opału, a nawet pobranie próbek pozostałości po spalaniu.

Co zrobić z odpadami zamiast wrzucać je do pieca?

Odpady, których nie można spalać, powinny trafić do odpowiedniego systemu zbiórki. Meble, zużyte opony, tekstylia, elektroodpady czy chemikalia można oddać do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). Szczegółowe zasady przyjmowania odpadów, ewentualne limity i godziny otwarcia warto sprawdzić na stronie swojej gminy.

Zobacz też: Smog w Polsce dzieli kraj na strefy. Co decyduje o jakości powietrza w regionach?

Źródła: WHO, Air Pollution Data Portal, Forsal

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.