Według nowych badań mgła nie jest wyłącznie zjawiskiem meteorologicznym – tworzy środowisko biologiczne, w którym funkcjonują mikroorganizmy, zdolne do przekształcania i rozkładu części zanieczyszczeń atmosferycznych. Zdaniem naukowców to odkrycie może pomóc zrozumieć procesy związane z jakością powietrza, zwłaszcza w regionach szczególnie zanieczyszczonych.

Mini-ekosystem we mgle

Zespół badaczy z Arizony przeanalizował próbki mgły powstającej w warunkach radiacyjnych, pobieranej w wieloletnich cyklach. Wyniki opublikowane w czasopiśmie mBio wskazują, że w 1 mililitrze wody zawartej we mgle może znajdować się nawet około miliona bakterii, a wilgotne środowisko jest dla nich idealnym siedliskiem.

Dominującą grupą organizmów okazały się bakterie z rodzaju Methylobacterium. Ich aktywność polega m.in. na wykorzystaniu prostych związków organicznych obecnych w atmosferze jako źródła energii. Mgła staje się zatem miejscem intensywnych procesów biochemicznych.

Wybuchy wulkanu usuwają metan z atmosfery. Naukowcy opracowują nowe metody walki z emisjami

Mikroorganizmy rozkładają zanieczyszczenia

Jednym z istotnych wyników badań jest obserwacja, że mikroorganizmy obecne w mgle mogą przyspieszać rozkład wybranych związków chemicznych. Dotyczy to m.in. lotnych związków organicznych, w tym formaldehydu – silnie toksycznego gazu, używanego w przemyśle chemicznym, budowniczym i meblarskim.

W kontrolowanych warunkach laboratoryjnych tempo jego rozkładu we mgle było nawet ponad 100 razy wyższe niż w typowej wilgotnej atmosferze pozbawionej aktywności biologicznej. Badacze wskazują, że mikroorganizmy wykorzystują część tych substancji jako źródło węgla, jednocześnie ograniczając ich stężenie w powietrzu.

Źródła zanieczyszczeń w Polsce

Nowe odkrycie naukowców może okazać się inspirujące również dla Polski. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) Polska należy do krajów o najwyższych stężeniach pyłów PM2.5 w Unii Europejskiej. W wielu miastach średnioroczne stężenia przekraczają zalecenia WHO (5 µg/m³) nawet kilkukrotnie. Głównymi źródłami zanieczyszczeń są m.in. paliwa stałe, używane do ogrzewania domów – szacuje się, że odpowiadają za około 40-45% emisji pyłów PM2.5 w Polsce w sezonie grzewczym. Z kolei transport drogowy za około 15-25% emisji tlenków azotu. W miastach istotnym problemem są także emisje przemysłowe i energetyka oparta na paliwach kopalnych.

Rola mgły w ekosystemie

Mgła pełni funkcję elementu lokalnego obiegu wody. W niektórych ekosystemach – szczególnie górskich i nadmorskich – stanowi istotne źródło wilgoci dla roślin i gleby. Krople mgły mogą osadzać się na powierzchniach roślin, gdzie następnie woda jest absorbowana bezpośrednio przez liście lub spływa do gleby.

W środowiskach miejskich, gdzie jakość powietrza jest gorsza, proces ten ma mniejsze znaczenie hydrologiczne. Naukowcy wskazują jednak na jego możliwy wpływ na usuwanie zanieczyszczeń na powierzchniach, ich późniejsze wymywanie do gleby, oraz krótkoterminowe zmiany jakości powietrza. Dotychczas procesy oczyszczania powietrza związane były głównie z reakcjami chemicznymi i fotochemicznymi – obecnie coraz istotniejszą rolę pełnią mikroorganizmy, jako czynnik biologiczny.

Eksperci podkreślają, że mgła nie jest w stanie rozwiązać problemu smogu, ponieważ skala naturalnych zjawisk jest zbyt mała w stosunku do emisji wytwarzanych przez człowieka. Jej wpływ może być lokalny i krótkoterminowy. Nie zastępuje jednak konieczności redukcji emisji z ogrzewania indywidualnego, transportu czy przemysłu, które pozostają głównymi źródłami zanieczyszczeń.

Zobacz też: Rośnie nielegalny pobór wód podziemnych. 14 mln zł kar od Wód Polskich w latach 2025-2026

Źródła: National Geographic, mBio, EEA, gov.pl

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.