Od uruchomienia systemu kaucyjnego w Polsce zebrano już ponad miliard opakowań, co stanowi krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym. Przy tempie zbiórki sięgającym 100 milionów opakowań tygodniowo, resort klimatu analizuje możliwość rozszerzenia systemu o kolejne frakcje. W drugiej połowie 2026 roku do systemu mogą być włączone tzw. małpki oraz szkło jednorazowe.  

Kamień milowy systemu kaucyjnego

Na konferencji prasowej, która odbyła się 8 maja 2026 roku, sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska (MKiŚ), Anita Sowińska, podkreśliła, że system kaucyjny staje się częścią codzienności Polaków, przynosząc wymierne korzyści środowiskowe i gospodarcze. Według danych przedstawionych przez resort klimatu pod koniec kwietnia 2026 roku, system kaucyjny osiągnął znaczący kamień milowy – liczbę miliarda zebranych butelek i puszek. Na tę sumę składa się: 

• 650 milionów butelek plastikowych,
• 350 milionów puszek metalowych.

Surowce są bardzo cennym materiałem do recyklingu. Szczególnie te zebrane w systemie kaucyjnym są bardzo czyste i mogą być z powodzeniem użyte do produkcji nowych opakowań do kontaktu z żywnością – mówiła Anita Sowińska.

Równolegle do rosnących statystyk zbiórki, rozwija się infrastruktura. Obecnie w Polsce funkcjonuje 57 tysięcy punktów zbiórki, z czego 12,5 tys. to automaty, a ponad 30 tys. to małe sklepy o powierzchni poniżej 200 m², które przystąpiły do systemu dobrowolnie. 

Ministerstwo deklaruje, że na przestrzeni ostatnich tygodni można zauważyć znaczący przyrost nowych punktów zbiórki. W drugiej połowie kwietnia w ewidencji automatów kaucyjnych pojawiło się 500 nowych jednostek. Dynamiczny rozwój ma oznaczać, że system kaucyjny wspiera również lokalne rynki, tworząc „zielone miejsca pracy” m.in. w logistyce, transporcie i recyklingu

Problemy systemu kaucyjnego. Samorządy alarmują i wnioskują o kontrolę NIK

Problemy systemu kaucyjnego

Jednym z kluczowych tematów poruszanych przez sekretarz stanu była kwestia bezpieczeństwa finansowego systemu. Wiceminister Sowińska stanowczo odrzuciła pojawiające się w przestrzeni medialnej doniesienia o rzekomych nieprawidłowościach podatkowych. Zgodnie ze stanowiskiem ministerstwa, dla przeciętnego obywatela system pozostaje bezkosztowy – kaucja uiszczona przy zakupie jest w całości zwracana przy oddaniu opakowania.

W systemie kaucyjnym nie ma miejsca na „szarą strefę” i zwrot wsteczny. To są zupełnie nieuprawnione informacje (…). Zadbaliśmy o to, żeby kaucja biegła za opakowaniem i ten mechanizm sprawia, że każdy ma swój interes, aby kaucja została zwrócona – deklaruje Anita Sowińska. 

Ważnym elementem stabilizującym system jest sposób zarządzania nieodebraną kaucją. Środki te, rozliczane na koniec roku, mogą być przeznaczone wyłącznie na funkcjonowanie systemu, w tym na edukację, logistykę oraz wypłaty wynagrodzenia dla sklepów za obsługę. 

Kierunki rozwoju systemu kaucyjnego

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowuje się do dalszych zmian legislacyjnych. Ich podstawowym elementem ma być włączenie do systemu szkła jednorazowego oraz małych butelek po alkoholu (do 100 ml), potocznie zwanych małpkami. Jednym z powodów takiego kierunku zmian są kwestie środowiskowe dotyczące ilości śmieci w lasach i terenach zielonych

Od wielu miesięcy komunikujemy, że chcielibyśmy je włączyć do systemu kaucyjnego i mówimy o szerszej legislacji, nie tylko dotyczącej małpek, czyli tych małych opakowań, ale generalnie opakowań szklanych jednorazowego użytku. Ja sprzątam lasy regularnie i widzę, że to nie są tylko małpki, tylko to są również butelki po piwie, ale także po wódce większych formatów – zapowiedziała Anita Sowińska. 

W tej sprawie decyzja jest spodziewana w czerwcu 2026 roku. Resort bierze pod uwagę konieczność przeprowadzenia szerokich konsultacji oraz zapewnienia przedsiębiorcom czasu na dostosowanie linii produkcyjnych i logistyki. 

Obecna efektywność systemu kaucyjnego

Warto przypomnieć, że założonym celem systemu kaucyjnego jest odzyskiwanie nawet 90% opakowań wprowadzanych na rynek. Resort klimatu szacuje aktualny poziom odzysku na około 60%, co oceniane jest przez przedstawicieli rządu jako dobry wynik w początkowej fazie funkcjonowania.  Na podstawie celów unijnych Polska zobowiązała się do osiągnięcia 90% efektywności odzysku jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych do 2029 roku. 

Zobacz też: PSZOK-i do zmiany. MKiŚ chce uszczelnić system i ograniczyć dzikie wysypiska

Źródła: MKiŚ, UE, mapakaucji.pl, własne

Fot. Canva (Aflo Images) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.