Nowa analiza wykazała, że poziom części wiecznych chemikaliów (PFAS) w ekosystemie może wyraźnie spadać w wyniku wprowadzenia regulacji. Dowodem są badania jaj ptaków morskich, w których odnotowano spadek zanieczyszczenia tymi substancjami o 70%.

Wieczne chemikalia w środowisku ptaków

Zespół naukowców przeanalizował zmiany stężenia PFAS w jajach głuptaka północnego na przestrzeni 55 lat. Badanie, opublikowane w czasopiśmie Environmental Toxicology and Chemistry, objęło kolonię lęgową na wyspie Bonaventura – największym na świecie siedlisku tego gatunku. Wyniki pokazują, że po gwałtownym wzroście stężeń od lat 60. do 90. nastąpił ich systematyczny spadek, który pokrywa się z wprowadzaniem ograniczeń dla PFAS w Ameryce Północnej.

PFAS były szeroko stosowane w przemyśle od połowy XX wieku – m.in. w powłokach nieprzywierających, opakowaniach żywności czy materiałach odpornych na wodę i zabrudzenia. Charakteryzują się wyjątkową trwałością w środowisku, a naukowcy wiążą je z negatywnym wpływem na zdrowie ludzi i zwierząt, w tym z zaburzeniami hormonalnymi oraz osłabieniem układu odpornościowego.

Wieczne chemikalia w airfryterach? Nowe ograniczenia PFAS w urządzeniach AGD

Spadek poziomu PFAS

Z danych zebranych przez naukowców wynika, że w jajach głuptaków północnych stężenie najczęściej stosowanych związków PFAS znacząco spadło. W przypadku kwasu perfluorooktanosulfonowego odnotowano redukcję o około 74%, dla kwasu perfluorooktanowego – o 40%, a dla PFHxS – o blisko 70%. Warto podkreślić, że najwyższe poziomy tych substancji przypadały na lata 90., czyli okres szczytowej produkcji i wykorzystania PFAS w przemyśle.

Ptaki morskie, jako drapieżniki znajdujące się wysoko w łańcuchu pokarmowym, kumulują zanieczyszczenia obecne w wodzie i organizmach ryb. Substancje trafiają następnie do jaj, co pozwala naukowcom śledzić zmiany środowiskowe w długim okresie. Lokalizacja kolonii na wyspie Bonaventure dodatkowo wzmacnia znaczenie wyników – obszar ten znajduje się w pobliżu szlaków wodnych powiązanych z regionami przemysłowymi.

Ograniczenia dla przemysłu chemicznego

Już pod koniec lat 90. część producentów zaczęła ograniczać produkcję wybranych związków, a w kolejnych latach wprowadzono formalne regulacje – m.in. porozumienia z amerykańską Agencją Ochrony Środowiska (EPA). Wyniki badania sugerują, że działania te miały bezpośredni wpływ na ograniczenie obecności PFAS w przyrodzie.

Naukowcy podkreślają jednak, że problem wciąż jest poważny. PFAS pozostają w środowisku przez dziesięciolecia, a ich całkowite usunięcie jest praktycznie niemożliwe. Dodatkowo wciąż powstają nowe związki o podobnych właściwościach, które mogą zastępować te objęte regulacjami. Przykład ptaków morskich pokazuje jednak, że ograniczenia prawne mogą przynosić wymierne efekty.

Zobacz też: PFAS nadal w produktach. UE opóźnia zakaz toksycznych „wiecznych chemikaliów”

Źródła: Good News Network, EPA

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.