Proces wylesiania w Polsce rozpoczął się już w XIV wieku

Proces wylesiania w Polsce rozpoczął się już w XIV wieku

Czy karczowanie lasów pierwotnych na ziemiach polskich rozpoczęło się w dobie rewolucji przemysłowej? Badania prof. Mariusza Lamentowicza sugerują, że człowiek zainicjował proces wylesiania już w XIV wieku. Wiąże się to z przybyciem na tereny Polski zakonu joannitów i transformacji społeczności z plemiennej w feudalną. 

Historia i przyroda są ze sobą połączone

Torfowisko Pawski Ług na ziemi lubuskiej jest unikatowym miejscem, w którym przyroda spotyka się z historią. Właśnie na tych terenach swoje badania przeprowadził zespół prof. Mariusza Lamentowicza z UAM. Wyniki analiz pokazały, że historyczne zmiany w społeczeństwach i gospodarkach mogą prowadzić do lokalnych zmian środowiska.

Bagno i pierwotny las

Naukowcy pobrali rdzeń (pionowy wycinek) z torfowiska Pawski Ług. Następnie analizowali skład różnych warstw torfu, co umożliwiło określenie warunków, w jakich powstawała każda z nich. 

Badacze doszli do wniosku, że początkowo Pawski Ług był bardzo wilgotnym bagnem, otoczonym pierwotnym lasem z przewagą grabów. Za czasów ustroju rodowo-plemiennego, las ten był regularnie palony na małą skalę przez zamieszkujących te tereny Słowian. 

Joannici zastąpili las polami uprawnymi

Sytuacja zmieniła się, gdy ok. 1350 roku na ziemi lubuskiej pojawił się zakon joannitów. Zakonnicy słynęli m.in. z nowoczesnego podejścia do gospodarki, które wiązało się z intensywną eksploatacją środowiska naturalnego. 

Joannici zaczęli przekazywać ludności chłopskiej ziemie na cele rolnicze. Naukowcy zauważają, że w wyższych warstwach torfu pojawia się coraz więcej pyłku zbóż. Może to sugerować, że gęstwinę drzew zastąpiły pola uprawne, łąki i pastwiska. Wylesianie mogło także obniżyć poziom wód gruntowych w torfowisku

– Teraz na świecie taki moment odlesienia obserwujemy np. w Puszczy Amazońskiej. A my możemy powiedzieć, że na obszarze ziemi lubuskiej już 700 lat temu nie mieliśmy lasów pierwotnych. Były tam tylko pofragmentowane powierzchnie, z których stopniowo znikały lasy – powiedział prof. Lamentowicz. 

Źródło: naukawpolsce.pap.pl