Unia Europejska zmienia politykę klimatyczną wobec nawozów roślinnych – jednego z najbardziej emisyjnych sektorów przemysłu. Rozważane jest zwiększenie darmowych uprawnień do emisji CO₂ dla producentów nawozów w zamian za równoległy rozwój niskoemisyjnej produkcji w Europie.

Deficyt surowców i presja kosztowa

Projekt Komisji Europejskiej ma związek z gwałtownym wzrostem cen gazu ziemnego – kluczowego surowca do produkcji nawozów azotowych – który ma związek z zakłóceniami transportu w rejonie Cieśniny Ormuz. Ze względu na silne uzależnienie od importu surowców z Bliskiego Wschodu europejscy rolnicy oraz cały łańcuch żywnościowy zaczęli odczuwać presję kosztową. 

Proponowane zmiany zakładają, że producenci nawozów będą otrzymywać więcej bezpłatnych uprawnień do emisji CO₂ w ramach unijnego systemu ETS. Jednak warunkiem jest zwiększenie produkcji nawozów niskoemisyjnych, organicznych lub opartych na gospodarce o obiegu zamkniętym. To próba pogodzenia utrzymania konkurencyjności przemysłu i realizacji polityki klimatycznej.

Kryzys w Cieśninie Ormuz zagrożeniem dla rolnictwa. FAO ostrzega przed wzrostem cen żywności

1-2% globalnych emisji z branży nawozowej

Sektor nawozowy należy do najbardziej energochłonnych gałęzi przemysłu. Produkcja amoniaku odpowiada globalnie za około 1-2% emisji CO₂. W Unii Europejskiej instalacje chemiczne, w tym nawozowe, generują około 5% emisji objętych systemem ETS. Kluczowym problemem pozostaje uzależnienie od gazu ziemnego, który stanowi nawet około 70-80% kosztów produkcji nawozów azotowych.

Znaczenie polskiego sektora

W Polsce sektor nawozowy ma strategiczne znaczenie dla rolnictwa. Krajowe zakłady produkują rocznie kilka milionów ton nawozów, pokrywając przy tym znaczną część krajowego zapotrzebowania oraz eksportu. Jednocześnie są one silnie narażone na wahania cen gazu.

Według danych branżowych Polska zużywa rocznie około 3-3,5 mln ton nawozów mineralnych, wśród których dominują nawozy azotowe. Ich ceny w ostatnich latach wzrastały nawet o kilkadziesiąt procent rok do roku, co bezpośrednio przekłada się na koszty produkcji żywności. 

Rozwój ekologicznych alternatyw

Nowe propozycje Komisji Europejskiej mogą częściowo złagodzić tę presję. Większa liczba darmowych uprawnień do emisji oznacza niższe koszty dla producentów, ale jednocześnie stawia przed nowe wymagania środowiskowe, takie jak rozwój zielonego amoniaku, produkowanego z wykorzystaniem wodoru wytwarzanego z odnawialnych źródeł energii.

Planowane regulacje są elementem reformy rynku ETS, którą Komisja Europejska ma przedstawić w lipcu 2026 roku. Oprócz wsparcia dla przemysłu przewiduje się również możliwe dopłaty dla rolników, którzy najmocniej odczuwają skutki wzrostu cen nawozów.

Zobacz też: Mercosur i import żywności do Polski. Nowe kontrole pestycydów i obawy rolników

Źródła: Reuters, Komisja Europejska, Portal Spożywczy

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.