Warstwa ozonowa: bez niej życie byłoby niemożliwe

Warstwa ozonowa: bez niej życie byłoby niemożliwe

Czy obecna wiedza na temat powodów powstawania dziury ozonowej zdoła powstrzymać jej wzrost? Wciąż wiele pozostaje do zrobienia, aby zapewnić odbudowę warstwy ozonowej. Po pierwsze należy ograniczyć negatywny wpływ substancji, które rujnują ozonosferę.

Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej przypada na 16 września. Ozonosfera chroni Ziemię przed szkodliwymi właściwościami promieni słonecznych. Badacze z Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) stale monitorują rozwój dziury ozonowej. Co odkryli w tym roku?

Dziura ozonowa na półkuli południowej przekroczyła rozmiar Antarktydy

CAMS na bieżąco śledzi i analizuje sytuację w regionie Antarktydy. Monitoring dziury ozonowej wykazał, że w rejonie bieguna południowego osiągnęła zasięg większy niż sama Antarktyda. Naukowcy odnotowali znaczny wzrost w ostatnim tygodniu. Oceniono, że obecnie dziura jest większa niż 75% dziur ozonowych na tym etapie sezonu od 1979 roku.

Największe ubytki w warstwie ozonowej występują właśnie na biegunie południowym na początku października. 

Badacze przedstawili pierwszą aktualizację statusu dziury stratosferycznej, która pojawia się każdego roku w czasie wiosny australijskiej, oraz warstwy ozonowej, która chroni Ziemię przed szkodliwymi właściwościami promieni słonecznych (UV). 

Maksymalny rozmiar dziury ozonowej nad półkulą południową w latach 1979–2019, fot. ec.europa.eu

Powyższe zdjęcia obrazują, jak zmieniała się warstwa ozonowa nad Antarktyką. Kolor niebieski oznacza najniższą zawartość ozonu, natomiast żółty i czerwony — wyższą zawartość ozonu.  Analiza została przeprowadzona przez obserwatorium Copernicus.

W tym roku dziura ozonowa rozwinęła się zgodnie z oczekiwaniami na początku sezonu. Wydaje się dość podobny do zeszłorocznego, który również nie był wyjątkowy we wrześniu, ale później pojawiła się jedna z najdłużej utrzymujących się dziur ozonowych w dalszej części sezonu. Teraz nasze prognozy pokazują, że tegoroczna dziura przekształciła się w większą niż zwykle. Wir jest dość stabilny, a temperatury w stratosferze są jeszcze niższe niż w zeszłym roku. Patrzymy na dość dużą i potencjalnie również głęboką dziurę ozonowąVincent-Henri Peuch, dyrektor CAMS.

Ozonosfera – jaką pełni funkcję?

Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej, przypadający na 16 września został ustanowiony przez ONZ, aby uczcić podpisanie globalnego Protokołu montrealskiego. W 1987 roku blisko 200 krajów wraz z Unią Europejską ustaliło, że za niszczenie warstwy ozonowej odpowiedzialny jest człowiek, używający wielu destrukcyjnych dla ozonosfery substancji chemicznych.

Od 34 lat prowadzone są obserwacje warstwy ozonowej. Naukowcy przeanalizowali, że od czasu podpisania Protokołu warstwa zaczęła się wzmacniać i wracać do równowagi. Jednak, jak przyznają badacze, proces ten jest powolny i potrwa nawet do 2070 roku, zanim nastąpi wycofanie substancji, które czynią ozonosferę uboższą. 

Warstwa ozonowa – czym jest?

Warstwa ozonowa to naturalna powłoka tworzona przez gaz występujący w górnej części atmosfery. Ozonosfera chroni mieszkańców Ziemi przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym emitowanym przez słońce. Gdyby nie ta warstwa prawdopodobnie nie moglibyśmy istnieć. 

Większość ozonu znajduje się w stratosferze, czyli w warstwie rozciągającej się na wysokości od 10 do 50 km nad powierzchnią Ziemi. 

źródło: ec.europa.eu, Copernicus, mat. prasowy