W Kanale Gliwickim doszło do masowego śnięcia ryb. Badania Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wykazały w VI sekcji kanału blisko 530 mln komórek złotej algi na litr wody. Oznacza to osiągnięcie trzeciego, najwyższego stopnia zagrożenia zakwitem.

Złota alga namnaża się w Kanale Gliwickim

W niedzielę 16 sierpnia z VI sekcji kanału wyłowiono około 157 kg martwych ryb (w sobotę usunięto ok. 22 kg ryb), a w poniedziałek Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) informowało już o około 260 kg. 

Służby wiążą zdarzenie z obecnością tzw. złotej algi – glonu, którego zakwity mogą być toksyczne dla organizmów wodnych. Eksperci wskazują, że jednym z istotnych czynników jej rozwoju w Kanale Gliwickim jest stagnacja wody, czyli jej ograniczony przepływ. Znaczenie ma również wysoka temperatura wody, szczególnie podczas upałów oraz wysokie zasolenie. 

Kontrola NIK wykazała, że w latach 2020-2023 zakłady górnicze z województwa śląskiego wprowadziły do wód powierzchniowych łącznie 733,5 mln m³ wód kopalnianych. Wraz z nimi do dorzeczy Odry i Wisły trafiło 5,91 mln ton chlorków i siarczanów. Według szacunków oznaczało to około 1,5 mln ton soli – chlorków i siarczanów – rocznie. Średnie zasolenie wód odprowadzanych przez kopalnie wynosiło 8 promili, czyli więcej niż zasolenie Morza Bałtyckiego, wynoszące około 7 promili.

Polskie zapory się starzeją. W zbiornikach zalega blisko 200 mln ton osadów

Służby ograniczają przepływ wody

Po pojawieniu się śniętych ryb Wody Polskie prowadzą patrole z wody i lądu, szczególnie w IV, V i VI sekcji Kanału Gliwickiego oraz na terenie zbiornika Dzierżno Duże. W sekcjach V i VI ograniczono przepływ wody w dół kanału, a do odwołania wstrzymano również śluzowanie na śluzach Łabędy i Dzierżno. Ma to ograniczyć ryzyko przemieszczania się wód zawierających złotą algę.

W przypadku Kanału Gliwickiego służby pozostają natomiast przy działaniach prewencyjnych i monitoringowych, wojewoda śląski informował wcześniej o gotowości do zastosowania nadtlenku wodoru w celu ograniczenia liczebności złotej algi.

Zakwity złotej algi w Polsce

Złota alga to glon należący do fitoplanktonu. Problem dla środowiska pojawia się wtedy, gdy dochodzi do jego intensywnego namnażania, czyli zakwitu. Wytwarzane w takich warunkach substancje mogą toksycznie oddziaływać na organizmy wodne, w szczególności ryby. Naukowcy uznali zakwit złotej algi za bezpośrednią przyczynę katastrofy ekologicznej na Odrze w 2022 roku, podczas której masowo padały ryby, małże, ślimaki i inne organizmy skrzelodyszne. Złota alga była również związana z masowym śnięciem organizmów w zbiorniku Dzierżno Duże w 2024 roku.

W związku z poważnymi konsekwencjami jakie niosą dla środowiska zakwity złotej algi, polscy naukowcy pracują nad sposobem usuwania powstałych zanieczyszczeń ze zbiorników. W 2024 roku na Kłodnicy przeprowadzono eksperyment z wykorzystaniem nadtlenku wodoru (H₂O₂). Według raportu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego zastosowanie tej substancji w odpowiednim stężeniu doprowadziło do spadku liczebności złotej algi o ponad 90%. Ponadto podczas eksperymentu naukowcy nie odnotowali negatywnego wpływu na florę i faunę rzeki.

Zobacz też: 120 wagonów soli w Odrze. Jak międzyresortowy zespół chce zatrzymać degradację rzeki?

Źródła: Wody Polskie, MKiŚ, IOŚ, Portal Samorządowy

Fot. Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.