Pięć krajów odpowiadających za trzy czwarte światowych dostaw kawy doświadcza średnio 57 dodatkowych dni w roku z temperaturą przekraczającą 30°C. Najnowsza analiza pokazuje, że kryzys klimatyczny coraz wyraźniej uderza w sektor kawowy, podnosząc ceny surowca i stawiając pod znakiem zapytania przyszłość jednego z najpopularniejszych napojów świata.

Globalny kryzys kawy

Kawa, od której codziennie zaczyna dzień około 2 miliardów ludzi, staje się jedną z ofiar zmian klimatycznych. Ziarna pochodzą głównie z obszaru między zwrotnikami Raka i Koziorożca, gdzie warunki klimatyczne przez dekady pozostawały względnie stabilne. Dziś jednak plantacje w takich krajach jak Brazylia, Salwador czy Etiopia coraz częściej zmagają się z falami upałów przekraczającymi 30°C – granicę, po której rośliny, takie jak np. arabika, zaczynają tracić jakość.

Analiza organizacji Climate Central wskazuje, że w latach 2021-2025 pięć największych krajów produkujących kawę – odpowiadających za 75% światowej podaży – notowało średnio 57 dodatkowych dni ekstremalnych upałów rocznie w porównaniu ze światem bez emisji gazów cieplarnianych. W Salwadorze takich dni było aż 99, w Brazylii – największym producencie kawy na świecie – 70, a w Etiopii 34. Rosnące temperatury, nieregularne opady i nasilające się susze nie tylko ograniczają produkcję, ale także przekładają się na rekordowe ceny ziaren na światowych rynkach – zjawisko to nazywane jest klimatoflacją.

Matcha pod presją. Zmiany klimatu i social media prowadzą do niedoboru

Wzrost cen surowca

Rynek kawy w ostatnich latach pozostaje wyjątkowo wrażliwy na informacje o suszach w Brazylii, falach upałów w Ameryce Środkowej czy niestabilnych zbiorach w Afryce Wschodniej. Każda prognoza niższych plonów natychmiast przekłada się na wzrost cen kontraktów, a te z kolei są uwzględniane w nowych umowach handlowych importerów i palarni. Efekt widoczny jest z opóźnieniem w handlu detalicznym – gdy droższe partie surowca trafiają do przetwórstwa, ceny w sklepach zaczynają rosnąć skokowo.

Dodatkowo do ceny surowca doliczane są wydatki na transport międzykontynentalny, ubezpieczenie, magazynowanie, palenie ziaren, pakowanie, marketing oraz marże pośredników i detalistów. W przypadku kawy, która pokonuje tysiące kilometrów z Ameryki Południowej czy Afryki do Europy, nawet niewielkie wahania cen frachtu morskiego czy kursów walut potrafią istotnie wpłynąć na ostateczną cenę na półce sklepowej.

Sygnał dla branży i konsumentów

W Polsce kawa stała się jednym z najszybciej drożejących produktów spożywczych. W pierwszych trzech kwartałach 2025 roku średnie ceny wzrosły o 22,6% rok do roku, a w segmencie kawy mielonej dynamika była jeszcze wyższa – w trzecim kwartale ceny były o 36,8% wyższe niż rok wcześniej. To pokazuje, że presja kosztowa z rynków światowych w połączeniu z inflacją krajową i rosnącymi kosztami energii oraz pracy przekłada się bezpośrednio na budżety konsumentów.

Jeśli trend wysokich temperatur i niestabilnych zbiorów w krajach produkujących kawę utrzyma się, eksperci nie wykluczają dalszej zmienności cen. Dla konsumentów oznacza to większą wrażliwość cen na wydarzenia klimatyczne w odległych częściach świata, a dla branży – konieczność inwestowania w bardziej odporną na zmiany klimatu produkcję.

Zobacz też: Klimatoflacja a rolnictwo. Jak zmiany klimatu wpływają na ceny żywności?

Źródła: The Guardian, Smog Lab, Komisja Europejska

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.