Wzrost obecności narkotyków w ściekach to nie tylko sygnał zmian społecznych, ale także coraz poważniejszy problem środowiskowy. Najnowsze dane pokazują, że Polska znalazła się wśród krajów Europy o najwyższym poziomie zanieczyszczenia, a w Krakowie stężenia niektórych substancji wzrosły kilkukrotnie.

Substancje psychoaktywne w ściekach

Analiza ścieków jest jednym z najdokładniejszych sposobów badania rzeczywistego zużycia narkotyków. Metoda rozwijana m.in. przez Europejską Agencję ds. Narkotyków pozwala ominąć ograniczenia ankiet czy statystyk policyjnych. Jednak oprócz aspektu społecznego, wyniki tych badań coraz częściej zwracają uwagę na inny problem – obecność substancji psychoaktywnych w środowisku wodnym.

Polska gospodarka wodna 2025: cyfryzacja na papierze, a rzeki wciąż pełne ścieków

Niepokojące dane z Krakowa

W ramach projektu przeanalizowano ścieki w około 115 europejskich miastach. Najwyższe stężenia odnotowano w miastach w Norwegii, Szwecji, Danii, Belgii, Holandii i Niemczech. Dane za 2025 rok wskazują na wyraźne wzrosty również w Krakowie. W ściekach odnotowano 264-procentowy wzrost stężenia metamfetaminy. Jeszcze większe zmiany dotyczą MDMA (ecstasy), którego poziom wzrósł o 249%, mimo że w wielu innych europejskich miastach obserwuje się spadki. Również ketamina notuje wyraźny trend wzrostowy – jej obecność zwiększyła się o 159%. W przypadku kokainy wzrost wyniósł 77%.

Problem ten nie ogranicza się do Polski. W skali Europy analiza obejmująca ścieki odpowiadające populacji około 72 mln mieszkańców wykazała rosnące zużycie wielu substancji. Szczególnie dynamicznie rozwija się rynek narkotyków syntetycznych, których produkcja i dostępność stale rosną.

Koszt środowiskowy

Z punktu widzenia środowiska oznacza to, że coraz więcej związków chemicznych trafia do systemów kanalizacyjnych, a następnie – mimo oczyszczania – do rzek i innych zbiorników wodnych. Dzieje się tak, ponieważ oczyszczalnie ścieków nie są projektowane z myślą o całkowitym usuwaniu takich substancji, dlatego ich śladowe ilości mogą pozostawać w wodzie.

Badania naukowe wskazują, że nawet niewielkie stężenia narkotyków mogą wpływać na organizmy wodne. Dotyczy to m.in. zaburzeń zachowania ryb, zmian w układzie hormonalnym czy wpływu na mikroorganizmy. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do zaburzeń w całych ekosystemach wodnych.

Długotrwałe narażenie ludzi na śladowe ilości tych substancji w wodzie pitnej lub rekreacyjnej może prowadzić do zaburzeń zdrowotnych, w tym wpływać na układ hormonalny oraz funkcje neurologiczne, szczególnie wśród dzieci i osób wrażliwych.

Potrzeba modernizacji oczyszczalni

Rosnące stężenia narkotyków w ściekach pokazują, że problem ich używania ma także wymiar środowiskowy, który dotąd był marginalizowany. W przypadku miast takich jak Kraków oznacza to konieczność szerszego spojrzenia na gospodarkę wodno-ściekową – nie tylko w kontekście infrastruktury, lecz także zdrowia publicznego i ochrony przyrody. 

Coraz częściej podkreśla się potrzebę modernizacji oczyszczalni oraz rozwijania technologii zdolnych do usuwania mikrozanieczyszczeń, które jeszcze niedawno pozostawały poza systemem ochrony środowiska.

Zobacz też: Rewolucja na dnie mórz. AI i roboty usuwają odpady, których nie widzą ludzie

Źródła: EUDA, Portal Samorządowy, Rynek Zdrowia

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.