Od 29 czerwca 2026 roku ścisłe centrum Katowic stanie się kolejnym obszarem Polski, gdzie zacznie obowiązywać Strefa Czystego Transportu (SCT). Choć zmiany budzą emocje, miasto postawiło na model stopniowego rozszerzania strefy, co ma zwiększyć społeczną akceptację oraz dać kierowcom czas na dostosowanie się do nowych realiów. Kogo już teraz obejmą przepisy ograniczające wjazd?

Granice strefy i harmonogram zmian

Katowicka SCT obejmie swoim zasięgiem śródmieście, jednak jej granice zostały wyznaczone w sposób umożliwiający ominięcie strefy pojazdom niespełniającym wymogów. Ulice graniczne, do których należą m.in. ul. Piotra Skargi, Moniuszki, Warszawska, Francuska, Dworcowa oraz Słowackiego, nie są włączone do strefy, co pozwala na swobodny ruch wokół obszaru objętego restrykcjami. Zastosowano także jeden wyjątek – wyłączono ze strefy drogę prowadzącą do szpitala św. Elżbiety, by zapewnić mieszkańcom równy dostęp do usług medycznych.

W celu uniknięcia nagłego wykluczenia komunikacyjnego proces wprowadzania ograniczeń został podzielony na etapy. Pierwszy etap ruszy 29 czerwca 2026 roku i potrwa do końca 2033 roku. W tym czasie pojazdy spoza Katowic będą musiały spełniać normę:

• Euro 3 dla silników benzynowych,
• Euro 5 dla diesli. 

Zaostrzenie przepisów zaplanowano na 2034 rok, kiedy wymagania wzrosną odpowiednio do normy Euro 4 (benzyna) oraz Euro 6 (diesel). Tak zaplanowany harmonogram ma pozwolić na naturalną wymianę floty pojazdów poruszających się po śląskich drogach.

Katowice muszą przyspieszyć prace nad SCT. Środki z KPO zależne od harmonogramu

Koszty i przywileje mieszkańców

Mieszkańcy Katowic oraz pozostałych gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) zostali objęci ochroną przed skutkami wprowadzenia strefy. Osoby posiadające swój pojazd przed ustanowieniem przepisów będą mogły wjeżdżać do strefy bezterminowo i bez ograniczeń, pod warunkiem posiadania aktualnych badań technicznych. 

Dla mieszkańców Katowic i GZM, którzy zdecydują się na zakup auta po wprowadzeniu strefy, przewidziano łagodniejsze kryteria przejściowe. Do 2029 roku wystarczy norma Euro 3 dla benzyny i Euro 4 dla diesli. Wjazd do strefy nie będzie wiązał się z koniecznością wnoszenia jakichkolwiek opłat, ponieważ nawet pojazdy niespełniające wymogów będą w stanie docierać do celu, korzystając z tras przebiegających poza obszarem SCT. Obecnie jedynie kierowcy posiadający emisyjne auta spoza metropolii GZM będą dotknięci ograniczeniami w ruchu po centrum Katowic. 

Dlaczego wprowadzono SCT w Katowicach? 

Decyzja o utworzeniu strefy jest wynikiem sytuacji ekologicznej oraz finansowej stolicy województwa śląskiego. Region ten od wielu lat zmagał się z przekroczeniami norm dwutlenku azotu (NO2). To doprowadziło do skierowania sprawy przeciwko naszemu państwu do Trybunału Sprawiedliwości UE przez Komisję Europejską. Chociaż miasto argumentuje, że obecne wyniki pomiarów nie wskazują już na przekroczenia, to ustanowienie SCT jest jednym z warunków wypłaty środków z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). To właśnie z tego powodu, zdaniem komentatorów, udało się tak szybko przyjąć uchwałę o ustanowieniu strefy. 

Strefa nie rozwiąże wszystkich problemów, ale daje fundament pod dalsze działania – rozwój transportu publicznego, ruchu rowerowego i realne wsparcie dla mieszkańców – mówi Patryk Białas, przewodniczący Komisji Klimatu i Środowiska w Katowicach.

Jak Strefa Czystego Transportu zmieni Katowice?

Wprowadzenie strefy ma przynieść także inne korzyści niż odblokowanie finansowania KPO. Chodzi między innymi o poprawę jakości życia i zdrowia osób przebywających codziennie w Katowicach poprzez redukcję hałasu oraz poprawę parametrów czystości powietrza. Dodatkowo SCT ma stanowić podstawę dla dalszego rozwoju transportu publicznego oraz ruchu rowerowego. 

W kolejnych latach należy się spodziewać, że Katowice staną się miastem o coraz bardziej uregulowanym ruchu w centrum, w którym promowane będą kolejne formy nowoczesnej mobilności zbiorowej i osobistej.  

Zobacz też: SCT w Szczecinie od 2026. Kto wjedzie, kto zapłaci i kto protestuje

Źródła: Serwis Samorządowy, Komisja Klimatu i Środowiska Katowice

Fot. Canva 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.