Unia Europejska przygotowuje ograniczenia dotyczące PFAS – substancji chemicznych stosowanych m.in. w powłokach nieprzywierających w części airfryerów. Zmiany nie oznaczają zakazu urządzeń, ale mają ograniczyć użycie tzw. wiecznych chemikaliów w produktach codziennego użytku.

Gdzie stosuje się PFAS?

PFAS to grupa obejmująca kilka tysięcy związków syntetycznych, stosowanych w przemyśle od lat 40. XX wieku. Wykorzystuje się je w materiałach, gdzie potrzebna jest odporność na tłuszcz, wodę i wysoką temperaturę – m.in. w powłokach nieprzywierających, opakowaniach żywności, tkaninach technicznych czy pianach gaśniczych. 

W ostatnich latach PFAS znalazły się w centrum zainteresowania instytucji unijnych ze względu na ich trwałość w środowisku oraz potencjalne ryzyko zdrowotne.

PFAS nadal w produktach. UE opóźnia zakaz toksycznych „wiecznych chemikaliów”

Kontakt z wiecznymi chemikaliami

PFAS określa się mianem wiecznych chemikaliów, ponieważ wyjątkowo trudno rozkładają się w środowisku. Badania środowiskowe wykazały ich obecność w wodzie pitnej, glebie oraz organizmach ludzi i zwierząt w różnych krajach Europy. Szacuje się, że ze względu na bardzo szerokie zastosowanie PFAS mogą występować w kilku tysiącach produktów codziennego użytku. Największym źródłem emisji do środowiska są procesy przemysłowe, ale ekspozycja konsumentów może następować także przez żywność, wodę i kontakt z produktami zawierającymi te substancje.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazał w 2020 roku, że część PFAS może wpływać m.in. na układ odpornościowy, poziom cholesterolu, zdrowie hormonalne oraz funkcjonowanie wątroby. Jednocześnie podkreślono, że ryzyko zależy od poziomu i czasu ekspozycji.

W 2026 roku Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) zakończyła kolejny już etap analiz. Komitet ds. Oceny Ryzyka oraz Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych opracowały opinie dotyczące zagrożeń oraz skutków gospodarczych proponowanych ograniczeń. Z dotychczas udostępnionych dokumentów wynika, że UE nie planuje jednorazowego zakazu wszystkich PFAS. Rozważane są scenariusze stopniowego wycofywania ich stosowania w produktach, gdzie istnieją alternatywy.

Nowe wytyczne dla producentów airfryerów

W przypadku sprzętu AGD zmiany mogą dotyczyć głównie elementów mających kontakt z żywnością, takich jak kosze, tacki i wkłady do smażenia w popularnych urządzeniach typu airfryer. To właśnie te części urządzenia odpowiadają za bezpośredni kontakt z żywnością i jednocześnie muszą spełniać wymagania dotyczące odporności na wysoką temperaturę oraz łatwego czyszczenia. W wielu modelach stosuje się powłoki nieprzywierające na bazie fluoropolimerów, które mogą zawierać związki PFAS. Ich zadaniem jest ograniczenie przywierania tłuszczu i resztek jedzenia oraz zmniejszenie konieczności używania dodatkowego tłuszczu podczas przygotowywania potraw.

Airfryery działają poprzez intensywną cyrkulację gorącego powietrza w zamkniętej komorze. W temperaturach sięgających zwykle 160-200°C żywność jest równomiernie opiekana bez zanurzania w oleju. W takich warunkach powłoka kosza i rusztu jest stale narażona na wysoką temperaturę, ścieranie mechaniczne oraz kontakt z tłuszczem. Z tego powodu producenci od lat stosują materiały o wysokiej odporności chemicznej i termicznej.

Alternatywy dla tych rozwiązań już są stosowane w części urządzeń. Należą do nich m.in. powłoki ceramiczne oraz elementy ze stali nierdzewnej. Choć alternatywne materiały mogą różnić się właściwościami od tradycyjnych powłok, producenci już wdrażają je w nowych modelach, aby dostosować się do przyszłych wymagań regulacyjnych.

Zobacz też: Sklepy wysyłają SMS-y o promocjach, milczą o rakotwórczych produktach. System ostrzegania GIS zawodzi

Źródła: MSN, Europa.eu, gov.pl

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.