Przed mistrzostwami świata FIFA 2026 aksolotl zyskał wyjątkową popularność w przestrzeni publicznej Meksyku. Jego wizerunki pojawiły się na muralach, ulicach, wagonach komunikacji miejskiej i materiałach promocyjnych związanych z turniejem. Naukowcy zwracają uwagę, że chociaż zwierzę promowane jest jako wizytówka miasta, to jednocześnie jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem kręgowców.

Płaz wizerunkiem stolicy

Ambystoma meksykańska, powszechnie znana jako aksolotl, od lat zajmuje wyjątkowe miejsce w kulturze Meksyku. Występuje na banknotach, w sztuce, grach komputerowych i materiałach edukacyjnych. Przed Mundialem 2026 jego popularność jeszcze bardziej wzrosła – choć nie jest oficjalną maskotką turnieju FIFA, został wybrany przez władze miasta Meksyk jako symbol lokalnych działań promocyjnych związanych z mistrzostwami.

Władze miasta podkreślają, że aksolotl ma symbolizować lokalną historię, bioróżnorodność i unikalny charakter stolicy. Dla części naukowców i ekologów kampania pokazuje jednak szerszy problem – wykorzystywanie zagrożonych gatunków jako narzędzia marketingowego bez równoczesnego rozwiązania problemów, przez które doprowadziły gatunek na skraj wyginięcia.

W Maroku uśmiercono ponad 3 mln bezdomnych psów. Do powtórki może dojść za 4 lata

Gatunek bliski wymarcia w naturze

Aksolotl jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych płazów na świecie. Wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy, że jego naturalna populacja praktycznie zanikła. Naturalnym domem aksolotla są kanały i mokradła jeziora Xochimilco na południu miasta Meksyk. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu płazy występowały tam licznie. Dziś ich siedliska zostały silnie przekształcone przez urbanizację, zanieczyszczenia oraz rozwój infrastruktury.

Monitoring prowadzony przez badaczy z Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku wskazuje, że w latach 90. na jednym kilometrze kwadratowym można było znaleźć nawet kilka tysięcy osobników. W kolejnych badaniach liczebność spadła do kilkudziesięciu zwierząt na kilometr kwadratowy.

Podczas najnowszych badań terenowych, przeprowadzonych w 2025 roku, naukowcy nie zaobserwowali ani jednego dzikiego aksolotla. Obecność gatunku potwierdzono wyłącznie dzięki analizie środowiskowego DNA pozostawionego w wodzie.

Popularność i spadek populacji

Mimo dużej popularności gatunku, zdaniem biologów, jego ochrona przez lokalne władze nie jest wystarczająca, a siedliska aksolotla są pod nieustanną presją przemysłu i urbanizacji. Naukowcy zauważają, że podobny mechanizm obserwowano już wcześniej w przypadku wielu innych gatunków. 

Jednym z najbardziej znanych przykładów jest koala – symbol Australii, który po pożarach lasów w latach 2019-2020, zdaniem niektórych organizacji ekologicznych, nie otrzymał wystarczającej pomocy w odbudowaniu swojej populacji. 

Innym przykładem jest niedźwiedź polarny, którego wizerunek stał się symbolem zmian klimatu. Mimo swojej rozpoznawalności, jego liczebność spada na skutek topniejącego lodu arktycznego, od którego zależy jego przetrwanie.

Promocja gatunku i jego ochrona

Naukowcy zwracają uwagę także na inny problem. Wielkie wydarzenia sportowe często prowadzą do wzrostu ruchu turystycznego i intensywniejszego wykorzystania terenów przyrodniczych. W przypadku Xochimilco oznacza to większą liczbę odwiedzających, większy ruch łodzi turystycznych oraz dalszą presję na już zdegradowany ekosystem. 

Według części ekspertów promocja aksolotla powinna być połączona z konkretnymi programami ochrony mokradeł, poprawy jakości wody oraz odbudowy siedlisk. Dzięki temu miasto będzie mogło z dumą promować wizerunek aksolotla przy jednoczesnej trosce o przetrwanie gatunku w jego naturalnym środowisku.

Zobacz też: Martwe ryby na rzece Parsęta. Czy turbiny elektrowni wodnej szkodzą łososiom?

Źródła: The Guardian, Conservation International, InfoWET

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.