Wraz z rozwojem zrównoważonego ogrodnictwa instytucje środowiskowe zwracają uwagę na konieczność ograniczenia stosowania torfu doniczkowego. Choć jest on powszechnym składnikiem ziemi ogrodniczej, jego wydobycie wiąże się z degradacją torfowisk – jednych z najważniejszych magazynów węgla na Ziemi.

Torf jest zasobem nieodnawialnym

Torf od dziesięcioleci jest podstawowym składnikiem większości dostępnych w sklepach ziemi ogrodniczych. Jest lekki, dobrze zatrzymuje wodę i poprawia strukturę podłoża, dlatego stał się standardem w produkcji ogrodniczej w Europie.

Problem polega na tym, że torf nie jest zasobem odnawialnym w skali życia człowieka. Powstaje bardzo wolno – w naturalnych warunkach torfowiska przyrastają średnio o około 1 mm rocznie. Oznacza to, że warstwa o grubości 1 metra może mieć nawet 1000 lat. Jego wydobycie oznacza więc degradację ekosystemów, które pełnią kluczową rolę w magazynowaniu węgla i regulacji klimatu.

Rośliny ozdobne, które niszczą ekosystem. Jakie gatunki unikać w ogrodzie?

Magazyny wody i CO₂

Torfowiska należą do najważniejszych naturalnych magazynów węgla na świecie. Szacunki naukowe wskazują, że magazynują one około dwa razy więcej węgla niż wszystkie lasy świata razem wzięte, mimo że zajmują znacznie mniejszą powierzchnię. Gdy pozostają w stanie nienaruszonym, wiążą węgiel nawet przez tysiące lat.

Problem zaczyna się w momencie ich osuszania i eksploatacji. Proces ten prowadzi do utleniania materii organicznej oraz emisji dwutlenku węgla i metanu. Wówczas osuszony torf zaczyna zachowywać się jak paliwo kopalne, uwalniając zmagazynowany przez tysiąclecia węgiel do atmosfery.

Inną kluczową cechą torfowisk jest ich zdolność do magazynowania wody. Jej zawartość w naturalnych torfowiskach może sięgać nawet 90-95%. Dzięki temu ograniczają skutki susz i powodzi, stabilizują poziom wód gruntowych i spowalniają odpływ wody.

Degradacja polskich torfowisk

W Polsce około 85% torfowisk zostało przekształconych lub osuszonych, głównie na potrzeby rolnictwa, leśnictwa oraz wydobycia torfu. Szacuje się, że osuszone torfowiska emitują około 34 milionów ton ekwiwalentu CO₂ rocznie, co stanowi istotny udział w krajowym bilansie emisji – porównywalny z dużymi źródłami energetycznymi.

Temat ten podnosi m.in. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które zwraca uwagę, że torf – mimo naturalnego pochodzenia – nie powinien być automatycznie uznawany za surowiec ekologiczny. Problemem nie jest sam materiał, lecz jego pozyskiwanie, które prowadzi do degradacji mokradeł i utraty ich funkcji klimatycznych.

Alternatywy dla torfu

W odpowiedzi na rosnącą świadomość klimatyczną rozwija się rynek podłoży beztorfowych. Ich skład opiera się na komponentach, które mogą pełnić podobne funkcje biologiczne. Oto kilka alternatyw dla roślin ogrodniczych, zamiast torfu:

• włókno kokosowe – poprawia retencję wody i strukturę gleby,
• kompost i materia organiczna – dostarcza składników odżywczych,
• włókna drzewne i kora – poprawiają napowietrzenie podłoża,
• perlit i zeolit – stabilizują strukturę i wspierają gospodarkę wodną.

Zyskujące popularność zrównoważone ogrodnictwo może stopniowo odchodzić od torfu bez utraty jakości upraw, choć wymaga to zmian technologicznych i nowych przyzwyczajeń konsumentów.

Zobacz też: Ogień zniszczył 300 ha Puszczy Solskiej. Eksperci: przyczyną wysuszone torfowiska

Źródła: gov.pl, bagna.pl

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.