Polski rynek biometanu nadal pozostaje na początkowym etapie, mimo dużego potencjału surowcowego. Przyjęty przez Radę Ministrów projekt systemu aukcyjnego ma ograniczyć ryzyko inwestycyjne dla dużych instalacji, ale nie usuwa barier związanych z dostępem do sieci, kosztami budowy i zapewnieniem substratów. Od ich rozwiązania będzie zależało, czy przyznawane wsparcie przełoży się na rzeczywistą produkcję.

Nowe przepisy dla biometanu

14 lipca 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o OZE. Zakłada on utworzenie aukcyjnego systemu wsparcia dla instalacji produkujących biometan o mocy większej niż 1 MW. Wytwórcy będą konkurować o długoterminową pomoc, która może być przyznawana maksymalnie przez 20 lat.

Projekt przewiduje także uproszczenie zasad budowy gazociągów bezpośrednich. Takie połączenia umożliwiają dostarczanie biogazu lub biometanu od producenta bezpośrednio do odbiorcy, z pominięciem ogólnej sieci gazowej.

Według MKiŚ długoterminowy mechanizm ma zwiększyć przewidywalność przychodów i zachęcić rolników oraz innych inwestorów do budowy większych instalacji biometanowych. Ministerstwo szacuje, że pierwszy etap aukcji może do 2030 r. doprowadzić do powstania co najmniej 53 takich obiektów. Resort informuje, że analizowane lub przygotowywane są projekty ponad 120 potencjalnych instalacji, nie wskazuje jednak stopnia ich zaawansowania.

Dlaczego Polska nie wykorzystuje potencjału biogazu. Problem serwisu i infrastruktury

Biometan zamiast importowanego gazu?

Biometan jest oczyszczonym biogazem, który powstaje w procesie fermentacji materiałów organicznych. Surowcem mogą być między innymi odpady rolnicze, pozostałości z przemysłu spożywczego, gnojowica, obornik czy odpady komunalne. Po usunięciu między innymi dwutlenku węgla i zanieczyszczeń uzyskuje parametry zbliżone do gazu ziemnego i może być używany w istniejącej infrastrukturze gazowej.

Według danych MKiŚ potencjał krajowej produkcji biometanu wynosi co najmniej 3,2 mld metrów sześciennych rocznie, a potencjał techniczny może sięgać około 8 mld metrów sześciennych. Resort porównuje te wartości z obecnym importem gazu ziemnego, który według przedstawionych danych wynosi około 14 mld metrów sześciennych rocznie. Wykorzystanie części tego potencjału mogłoby zmniejszyć zależność Polski od dostaw z zagranicy. Podane wartości opisują jednak możliwości surowcowe i techniczne, a nie prognozę rzeczywistej produkcji. Jej skala będzie zależała od opłacalności inwestycji, dostępności substratów oraz możliwości dostarczenia biometanu do sieci lub bezpośredniego odbiorcy.

Polski potencjał biogazu

Obecnie Polska nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości produkcji gazów odnawialnych. Rynek biogazu rozwija się od kilkunastu lat, jednak wciąż pozostaje znacznie mniejszy niż w części państw europejskich. Według danych Agencji Rynku Energii oraz Urzędu Regulacji Energetyki w Polsce działa kilkaset instalacji wykorzystujących biogaz, jednak zdecydowana większość z nich produkuje energię elektryczną i ciepło w kogeneracji, a nie oczyszczony biometan, wtłaczany do sieci gazowej.

Największą grupę stanowią biogazownie rolnicze, instalacje przy oczyszczalniach ścieków oraz składowiska odpadów. Polska ma więc zaplecze w postaci działających biogazowni, ale rynek biometanu przeznaczonego do wtłaczania do sieci lub sprzedaży odbiorcom dopiero się tworzy. Sama liczba instalacji wykorzystujących biogaz nie pokazuje jeszcze zdolności kraju do produkcji paliwa spełniającego wymagane parametry jakościowe. Dla porównania, w krajach takich jak Niemcy, Dania czy Francja rynek biometanu rozwija się znacznie szybciej, a Dania stała się jednym z europejskich liderów.

Czy rolnictwo zyska na biogazie?

Jednym z argumentów za rozwojem biometanu jest możliwość stworzenia dodatkowego źródła dochodu dla rolników. Gospodarstwa mogą dostarczać surowce do instalacji albo samodzielnie inwestować w biogazownie. W teorii oznacza to zagospodarowanie odpadów, ograniczenie emisji metanu z nawozów naturalnych oraz produkcję lokalnej energii.

W praktyce jednak budowa biometanowni jest znacznie bardziej skomplikowana niż klasycznej biogazowni produkującej energię elektryczną. Konieczne jest uzyskanie odpowiedniej jakości gazu, jego oczyszczenie, sprężenie i dostarczenie do odbiorcy. Instalacje biometanowe wymagają także większych nakładów finansowych niż tradycyjne biogazownie. Oprócz samej fermentacji potrzebne są również urządzenia oczyszczające gaz, systemy kontroli jakości oraz infrastruktura sieciowa. Wsparcie przyznawane na okres do 20 lat może ograniczyć ryzyko związane z przyszłymi przychodami instalacji, ale nie obniży kosztów budowy, oczyszczania gazu ani dostarczenia go do odbiorcy. O opłacalności inwestycji zdecydują także warunki aukcji, lokalizacja biometanowni oraz dostęp do odpowiedniej ilości substratów.

Nowy system wypełnia lukę we wsparciu dużych instalacji biometanowych. Jego skuteczność będzie można ocenić dopiero po pierwszych aukcjach i uruchamianiu nowych projektów. Tempo inwestycji będzie zależało również od sposobu prowadzenia konsultacji z mieszkańcami i budowania akceptacji dla biometanowni.

Zobacz też: Biogazownie w Polsce: fakty, mity i realny wpływ na środowisko i mieszkańców

Źródła: gov.pl, MKiŚ, URE, Rynek Energii

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.