Badania nad jakością powietrza wskazują, że zanieczyszczenie może realnie wpływać na przebieg wysiłku fizycznego na najwyższym poziomie sportowym. W kontekście trwającego Mundialu 2026 może to oznaczać nie tylko wolniejsze tempo gry, ale też zmiany w parametrach wydolnościowych zawodników.

Zanieczyszczenia a wydolność

W eksperymentach laboratoryjnych prowadzonych w Europie i Azji wykazano, że ekspozycja na podwyższone stężenia pyłów zawieszonych PM2,5 może obniżać pułap tlenowy nawet o 5-10% przy krótkotrwałym wysiłku o wysokiej intensywności. To parametr bezpośrednio związany z wydolnością tlenową, kluczową w sportach wytrzymałościowych, takich jak piłka nożna.

Podobne wnioski płyną z analiz Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, które wskazuje, że wzrost stężenia PM2,5 o 10 µg/m³ może prowadzić do zauważalnego spadku efektywności wymiany tlenowej w płucach oraz zwiększenia obciążenia układu krążenia. W praktyce oznacza to szybsze narastanie zmęczenia przy tym samym poziomie wysiłku.

Czy smog obniża wyniki sportowców? Wpływ jakości powietrza na wydolność

Wpływ na tempo gry i intensywność meczu

Badania terenowe przeprowadzone w Chinach i Indiach pokazują, że zanieczyszczenie powietrza ma również wpływ na statystyki występów piłkarzy podczas meczów. W analizach obejmujących setki spotkań ligowych odnotowano spadek liczby sprintów o ok. 2-4% w warunkach podwyższonego smogu oraz zmniejszenie liczby podań progresywnych. Przy gorszej jakości powietrza zawodnicy pokonują średnio o 1,5-3% mniejszy dystans w przy takim samym czasie biegu. W przypadku piłki nożnej na poziomie międzynarodowym może to przekładać się na wyraźne różnice w końcowych fazach meczu, szczególnie w drugiej połowie.

Dodatkowo w warunkach wysokiego stężenia, ozonu charakterystycznego dla smogu fotochemicznego, obserwuje się wzrost częstości oddechów i szybsze zmęczenie mięśniowe już przy umiarkowanym wysiłku. Według danych WHO stężenia ozonu powyżej 100 µg/m³ mogą wpływać na obniżenie wydolności nawet u osób zdrowych i młodych.

Koncentracja i szybkość decyzji

Oprócz aspektów fizjologicznych badacze zwracają uwagę także na wpływ smogu na funkcje poznawcze. W warunkach podwyższonego stężenia PM2,5 i NO₂ obserwowano pogorszenie czasu reakcji oraz zdolności podejmowania decyzji pod presją. Ekspozycja na zanieczyszczone powietrze może wydłużać czas reakcji nawet o 5-7%, co w piłce nożnej przekłada się na opóźnienia w odbiorze i podaniu piłki. To istotne szczególnie w kontekście turniejów rozgrywanych w wysokich temperaturach i dużej wilgotności, gdzie organizm zawodnika i tak pracuje na granicy wydolności.

Smog wpłynie na wyniki meczów?

Podczas turnieju w USA, Kanadzie i Meksyku część spotkań zostanie rozegrana w regionach, w których regularnie notuje się przekroczenia norm jakości powietrza. Według danych amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska (EPA) miasta takie jak Los Angeles, Houston czy Dallas okresowo przekraczają dopuszczalne poziomy ozonu, szczególnie w miesiącach letnich. W Meksyku z kolei poziom smogu fotochemicznego jest jednym z najwyższych w regionie Ameryki Północnej, a liczba dni z przekroczeniami norm ozonu może sięgać kilkudziesięciu w roku. W Kanadzie problemem sezonowym staje się natomiast dym pochodzący z pożarów lasów. W ostatnich latach epizody wysokiego stężenia PM2,5 w Toronto i Vancouver były bezpośrednio powiązane z transportem dymu na setki kilometrów.

Eksperci podkreślają, że choć wpływ zanieczyszczeń powietrza na pojedynczy mecz może być trudny do uchwycenia w statystykach, to w skali turnieju może mieć znaczenie kumulacyjne – szczególnie przy krótkich przerwach między spotkaniami i intensywnym harmonogramie. 

Z tego powodu część federacji sportowych już wcześniej wprowadziła procedury ograniczające treningi w godzinach najwyższego stężenia ozonu oraz zalecenia dotyczące monitorowania jakości powietrza w czasie zawodów.

Zobacz też: Meksykański kolos na glinianych kablach. Energetyczne wyzwania mundialowego gospodarza

Źródła: EPA, PAP, The Cool Down

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.