Instalacja fotowoltaiczna z magazynem energii

Poznaj orientacyjne koszty

Czyste Powietrze: WFOŚiGW wypowiedziały co najmniej 7,8 tys. umów od startu nowej odsłony

Czyste Powietrze: WFOŚiGW wypowiedziały co najmniej 7,8 tys. umów od startu nowej odsłony

Z danych uzyskanych przez redakcję światOZE.pl bezpośrednio od 16 Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) wynika, że od 31 marca 2025 do 26 czerwca 2026 roku fundusze wypowiedziały co najmniej 7,8 tys. umów w programie Czyste Powietrze. Między regionami występują bardzo duże różnice w skali wypowiedzeń. NFOŚiGW potwierdza jednocześnie, że fundusze mają narzędzia pozwalające przedłużać realizację umów, a więc wypowiedzenie nie zawsze musi być jedynym rozwiązaniem. Od 20 lipca obowiązują również kolejne zmiany w programie, które mają zwiększyć ochronę beneficjentów i usprawnić realizację inwestycji.

925x200 6
Reklama

Dysproporcje regionalne

Zestawienie liczby wypowiedzianych umów wykazuje znaczące rozbieżności między poszczególnymi WFOŚiGW, które odpowiadają za realizację programu w swoich województwach w okresie od 31 marca 2025 do 26 czerwca 2026 roku. 

Najwyższą liczbę odnotowano w Krakowie (3958 umów), co stanowi ponad połowę wszystkich wypowiedzeń w skali kraju ujętych w dostępnym zestawieniu. Znacznie mniej wykazały fundusze w Olsztynie (1451), Opolu (528), Toruniu (523), Białymstoku (406), Kielcach (229), Łodzi (199), Rzeszowie (108) i Katowicach (106).

Najniższe wartości odnotowano w Zielonej Górze (0 wypowiedzeń), Lublinie (17), Warszawie (40), Szczecinie (42), a także Poznaniu (70) i Gdańsku (76).

Zestawienie nie obejmuje pełnych danych WFOŚiGW we Wrocławiu, który przekazał informacje jedynie za okres od 25 marca do 26 czerwca 2026 roku. Oznacza to, że ogólnopolska suma 7 794 wypowiedzianych umów jest minimalną wartością wynikającą z danych dostępnych redakcji.

Sądy oceniają decyzje WFOŚiGW

W ostatnim czasie zapadły pierwsze wyroki w sądach pierwszej instancji dotyczące poszkodowanych beneficjentów programu Czyste Powietrze. W nieprawomocnym wyroku z dnia 29 maja 2026 roku Sąd Rejonowy w Olsztynie nakazał wypłatę wstrzymywanej dotacji, odrzucając argumentację WFOŚiGW o „nierynkowych kosztach” inwestycji. 

Sąd podkreślił, że Fundusz jako podmiot profesjonalny nie może kwestionować wcześniej zawartej umowy bez rzetelnych podstaw faktycznych i odpowiedniego uzasadnienia. W dokumencie znalazło się również stwierdzenie, że zawarcie umowy poprzedzonej pozytywną weryfikacją formalną i merytoryczną zobowiązuje Fundusz do lojalności kontraktowej. Odmowa wypłaty jakiejkolwiek kwoty po prawidłowym wykonaniu prac stanowi rażące naruszenie tej zasady.

W swoich odpowiedziach dotyczących przyczyn wypowiadania umów WFOŚiGW wskazują m.in. na przypadki nieuczciwych wykonawców, którzy pobierali zaliczki i nie realizowali inwestycji, co prowadziło do konieczności odzyskiwania środków publicznych. NFOŚiGW podkreśla jednak, że powodów rozwiązania umowy może być więcej, w tym niedochowanie terminów, brak realizacji przedsięwzięcia lub inne okoliczności ujawnione w toku obsługi sprawy. Przypadek z Olsztyna pokazuje z kolei, że spór między beneficjentem a WFOŚiGW może dotyczyć także odmowy wypłaty środków za inwestycję, którą sąd uznał za prawidłowo zrealizowaną.

Indywidualne podejście i ratowanie inwestycji

Zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), Robert Gajda, podczas konferencji wskazywał na potrzebę indywidualnego podejścia do spraw. NFOŚiGW potwierdził, że WFOŚiGW dysponują procedurami pozwalającymi na przedłużenie realizacji umowy. Oznacza to, że wypowiedzenie nie jest jedynym dostępnym rozwiązaniem, gdy inwestycję nadal można prawidłowo zakończyć. 

Takie działania mają sprawić, że środki publiczne zostaną wydatkowane na realny efekt ekologiczny, a nie zostaną zamrożone w długotrwałych sporach sądowych. Według danych zebranych przez redakcję liczba trwających postępowań sądowych, w których WFOŚiGW były stroną, wzrosła ze 141 na 24 marca do 202 na 26 czerwca 2026 roku. Oznacza to wzrost o około 43% w ciągu trzech miesięcy. W co najmniej 83 z tych spraw fundusze wskazały, że postępowania dotyczą programu Czyste Powietrze. Nie wszystkie WFOŚiGW podały jednak dokładną liczbę takich przypadków, dlatego rzeczywista wartość może być wyższa. 

W Ministerstwie Klimatu i Środowiska sprawy dotyczące nadzoru nad NFOŚiGW i wojewódzkimi funduszami pozostają w zakresie odpowiedzialności sekretarza stanu Krzysztofa Bolesty

Zobacz też: Beneficjenci odzyskują należne pieniądze. Przełomowy wyrok w sprawie programu „Czyste Powietrze”

Źródła: WFOŚiGW, NFOŚiGW, własne

Fot. Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.