Naukowcy sprawdzili, które elementy cyklu życia ubrań odpowiadają za największą część ich wpływu na klimat. Porównali poliestrowe i bawełniane koszulki produkowane w modelu fast fashion, analizując ich drogę od produkcji, przez transport i użytkowanie, aż po utylizację. Wyniki pokazują, że ograniczenie śladu węglowego nie musi zaczynać się od samego recyklingu.

Analiza cyklu życia koszulki

Badacze wykorzystali metodę oceny cyklu życia (LCA), która pozwala przeanalizować wpływ produktu na środowisko na wszystkich etapach jego istnienia. W przypadku odzieży uwzględniono produkcję, pakowanie, transport, użytkowanie oraz zagospodarowanie zużytej odzieży – wprzypadku tego badania koszulki. 

W analizie porównano dwa popularne materiały wykorzystywane w fast fashion – poliester i bawełnę. Założono, że koszulka powstaje w Guangzhou w Chinach, następnie trafia do sklepów w Montrealu w Kanadzie, a po zakończeniu użytkowania jest tam poddawana dalszemu zagospodarowaniu. Jako jednostkę funkcjonalną przyjęto cały cykl życia jednej koszulki, obejmujący 20 prań.

Wyniki pokazały, że nie ma jednego materiału, który byłby najlepszy dla środowiska pod każdym względem. Koszulka poliestrowa odpowiadała za emisję 9,62 kg ekwiwalentu CO₂, podczas gdy w przypadku bawełnianej było to 6,10 kg ekwiwalentu CO₂. Oznacza to, że ślad węglowy koszulki poliestrowej był około 1,5 raza większy. 

Cło miało ograniczyć zakupy z Chin. Prawie 80% badanych nadal kupuje, platformy budują magazyny w Europie

Rola transportu w bilansie emisji

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest znaczenie transportu. W przypadku koszulki poliestrowej transport lotniczy odpowiadał za około 31,5% całkowitych emisji. Jeszcze większą rolę transport odgrywał w przypadku bawełny – około 60,7% całkowitej emisji związanej z koszulką.

Badacze sprawdzili, co stałoby się ze śladem węglowym, gdyby zamiast transportu lotniczego wykorzystać transport morski połączony z drogowym. W przypadku koszulki poliestrowej emisje spadłyby o 30,42%. Dla koszulki bawełnianej redukcja wyniosła około 60%.

Czy recykling rzeczywiście pomaga?

W przypadku poliestrowych koszulek różnica między analizowanymi sposobami zagospodarowania odpadów była niewielka. Zmiana ze składowania na spalanie zwiększała emisje o 5,82%, a przejście ze składowania na recykling dawało zmianę na poziomie zaledwie 0,69%.

W przypadku bawełny efekty były większe – zarówno spalanie, jak i recykling pozwalały zmniejszyć emisje o około 13-15% względem scenariusza bazowego. Jednak również tutaj zmiana sposobu utylizacji nie była najważniejszym czynnikiem wpływającym na ślad węglowy.

Dłuższe użytkowanie ubrań

Dodatkowo naukowcy sprawdzili, co stanie się ze śladem węglowym, jeżeli koszulka będzie używana przez krótszy lub dłuższy czas. Skrócenie jej żywotności o połowę oznaczało konieczność wyprodukowania większej liczby koszulek, aby zapewnić taki sam okres użytkowania. W takim scenariuszu całkowita emisja wzrosła o 95,51% dla poliestru oraz o 51,16% dla bawełny.

Natomiast podwojenie liczby cykli prania i suszenia, które w modelu oznaczało dwukrotne wydłużenie okresu użytkowania, pozwoliło zmniejszyć emisję o około 50% w przypadku obu koszulek. Korzyść wynikająca z uniknięcia produkcji kolejnej sztuki odzieży była więc większa niż dodatkowe obciążenie związane z jej praniem.

Jak ograniczyć emisje z fast fashion?

Według raportu Allied Market Research globalny rynek fast fashion może osiągnąć wartość 291,1 mld dolarów do 2032 roku, co oznacza niemal trzykrotny wzrost względem poziomu z początku dekady. Jednocześnie rozwój ultra fast fashion sprawił, że firmy takie jak Shein czy Temu potrafią skrócić drogę od pojawienia się trendu do wprowadzenia produktu na rynek do około 10 dni, podczas gdy tradycyjne marki potrzebują na to ponad dwa razy więcej czasu. Takie tempo oznacza rosnące emisje wynikające z całego cyklu życia produktów.

Naukowcy podkreślają, że skutecznym sposobem na ograniczenie wpływu na środowisko wynikającego z fast fashion może być czystsza i mniej energochłonna produkcja, ograniczenie transportu lotniczego oraz produkowanie ubrań, które będą używane znacznie dłużej. W ocenie badaczy te działania mogą przynieść większe efekty niż skupienie się wyłącznie na tym, co dzieje się z ubraniem po zakończeniu jego użytkowania.

Zobacz też: Naukowcy opracowali fioletową tkaninę chłodzącą. Alternatywa dla białych ubrań na upały?

Źródła: Science Direct, Uniwersytet Concordia, Allied Market Research

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.