W maju większość Starego Kontynentu zmagała się z ekstremalnymi jak na tę porę roku temperaturami. 26 maja 2026 roku w Obserwatorium im. Johna Radcliffe’a w Oksfordzie odnotowano temperaturę maksymalną wynoszącą 33,7℃. Wartość ta pobiła poprzedni majowy rekord z 1944 roku o 3,1 stopnia. Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) określiła tę sytuację jako „brutalne przypomnienie o narastających skutkach kryzysu klimatycznego”. 

Skala anomalii pogodowych w Polsce i Europie

Naukowcy wskazują, że znaczne obszary Europy znalazły się pod wpływem zjawiska określanego jako „heat dome” (kopuła gorąca). Jest to układ atmosferyczny zatrzymujący fale upałów, który występuje coraz częściej w wyniku zmian klimatycznych wywołanych przez człowieka. Skalę odchyleń temperatur pokazują dane z największych miast: w Londynie temperatury były o 16°C wyższe od normy, a w Paryżu o 14°C. Nawet w regionach północnych, takich jak Oslo, odnotowano wzrost o 3°C powyżej średniej. 

Analiza ostatnich sezonów letnich przeprowadzona przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wskazuje, że Polska coraz częściej doświadcza temperatur powyżej normy klimatycznej. Według danych historycznych z lat 2015-2025 sezony letnie opisano jako:

• 2015 – jedno z najbardziej upalnych lat w historii Polski, z silną falą upałów w sierpniu i temperaturami powyżej 38℃,
• 2016 – bardzo ciepłe, z falami upałów szczególnie w sierpniu,
• 2017 – lato ciepłe, bardziej umiarkowane niż kolejne sezony,
• 2018 – lato bardzo ciepłe i suche,
• 2019 – rekordowe fale upałów i temperatury przekraczające 38℃,
• 2020 – sezon wyraźnie cieplejszy od normy z epizodami upałów,
• 2021 – lato bardziej wilgotne i dynamiczne,
• 2022 – bardzo gorące lato mimo dominującej La Niña,
• 2023-2025 – sezony nadal ciepłe, choć bardziej dynamiczne i burzowe.

Plany adaptacji do zmian klimatu w polskich miastach. Samorządy nie realizują ich założeń?

Mechanizm zmian klimatu

Na podstawie danych z ostatnich lat, meteorolodzy tłumaczą, że zmiany klimatu oznaczają możliwość występowania zarówno okresowych nawrotów chłodu oraz bardziej śnieżnych zim, jak i częstsze, a także intensywniejsze fale upałów. Efektem jest większa zmienność zjawisk pogodowych. 

Na tym rekordowym upale wszędzie widać odciski palców zmiany klimatu. Tak wysokie temperatury były kiedyś wyjątkowe nawet w szczycie lata. 35°C wiosną w Wielkiej Brytanii to coś absolutnie zdumiewającego. Nauka jest jednak bardzo jasna: zmiana klimatu sprawia, że takie fale upałów są gorętsze, trwają dłużej i występują znacznie częściej – mówi prof. Friederike Otto z Imperial College London. 

ONZ rekomenduje przyspieszenie transformacji

W obliczu narastających ekstremów pogodowych, ONZ apeluje o szybsze przejście na czystą energię. Według ich diagnozy, główną przyczyną ekstremalnych zjawisk jest uzależnienie świata od spalania paliw kopalnych, które odpowiadają za blisko 90% emisji dwutlenku węgla i 68% emisji gazów cieplarnianych. Dane rynkowe potwierdzają także, że w marcu 2026 roku sama energia słoneczna pozwoliła Europie zaoszczędzić 3 mld euro na imporcie gazu. 

Ta napędzana zmianą klimatu fala upałów to podwójne zagrożenie, w momencie gdy najnowsza wojna na Bliskim Wschodzie pokazuje, jak wysoką cenę płacimy za uzależnienie od importu paliw kopalnych – mówił  Simon Stiell, sekretarz wykonawczy UNFCCC przy ONZ.

W ubiegłym roku po raz pierwszy w historii wiatr i słońce wytworzyły w Unii Europejskiej więcej energii (30% miksu) niż paliwa kopalne. Mimo to, niektóre gospodarki chcą opóźnienia transformacji energetycznej – Włochy przesunęły termin zamknięcia elektrowni węglowych na 2038 rok, a Holandia czy Niemcy pozostają silnie uzależnieni od importu gazu, co stwarza ryzyko niewypełnienia celów redukcyjnych. 

W podobnym miejscu jest Polska, która zamierza wykorzystywać paliwa kopalne do 2049 roku. Późniejsza konieczność osiągnięcia zerowej emisji netto wynika ze zobowiązań, które podjęto wspólnie ze Wspólnota Europejską – Fit for 55. Tymczasem eksperci ONZ wskazują, że odejście od paliw kopalnych jest kluczowe nie tylko dla klimatu, ale i dla bezpieczeństwa gospodarczego państw. 

Zobacz też: Szansa na Super El Niño w 2026 rośnie. Eksperci ostrzegają przed rekordowymi anomaliami

Źródła: Euronews, UNFCCC, Nauka w Polsce, metjam.co.uk, IMGW, Ember

Fot. Canva (P.Chotthanawarapong) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.