Polska przygotowuje nowelizację kodeksu karnego, która ma ujednolicić kary za najpoważniejsze szkody ekologiczne i ułatwić ściganie sprawców działających poza granicami państw. Nowe przepisy obejmą m.in. nielegalne odpady, zanieczyszczanie środowiska oraz niszczenie chronionych siedlisk.

Zmiany w kodeksie karnym

Do wykazu prac legislacyjnych rządu trafił projekt zmian w kodeksie karnym oraz kilku innych ustawach, przygotowany w związku z koniecznością realizacji unijnej dyrektywy dotyczącej ochrony środowiska. Termin wdrożenia nowych przepisów mija 21 maja 2026 roku.

Nowe regulacje mają przede wszystkim ujednolicić definicję przestępstw środowiskowych oraz wysokość kar w całej Unii Europejskiej. Według Komisji Europejskiej przestępczość przeciwko środowisku należy dziś do najszybciej rozwijających się obszarów aktywności zorganizowanych grup przestępczych. Chodzi m.in. o nielegalny handel odpadami, skażenia środowiska, nielegalne wycinki lasów czy handel chronionymi gatunkami. 

Istotne jest również ograniczenie sytuacji, w których sprawcy przenoszą działalność do państw o łagodniejszych przepisach i niższych karach. Nowe prawo ma również usprawnić współpracę służb i organów ścigania między państwami członkowskimi.

UE może wyłączyć skórę z prawa antywylesieniowego. Spór przemysłu i ekologii

Przestępstwa środowiskowe w Polsce

W Polsce problem przestępczości środowiskowej dotyczy przede wszystkim nielegalnego składowania i porzucania odpadów. Pożary składowisk odpadów, które regularnie wybuchały w ostatnich latach, zwróciły uwagę opinii publicznej na skalę problemu. Według danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska każdego roku likwidowanych jest około 12 tys. dzikich wysypisk, często zawierających substancje niebezpieczne. Eksperci zwracają uwagę, że obecne przepisy bywają niewystarczające, a część czynów jest traktowana jedynie jako wykroczenia.

Zaostrzenie kar

Nowa dyrektywa UE wymaga uznania za przestępstwo około 20 kategorii czynów przeciwko środowisku. To oznacza, że część działań, które dziś podlegają głównie karom administracyjnym – stanie się przestępstwami zagrożonymi więzieniem. Projektowane przepisy przewidują m.in. surowsze kary za trwałe zniszczenie ekosystemu, nielegalny wywóz substancji niebezpiecznych czy wprowadzanie do obrotu produktów powodujących poważne zagrożenie dla środowiska lub zdrowia ludzi. Kary mają sięgać nawet 10 lat pozbawienia wolności w przypadku czynów skutkujących śmiercią człowieka.

Ważnym elementem zmian będzie także rozszerzenie odpowiedzialności przedsiębiorstw. Proponowane przepisy zakładają możliwość nakładania kar finansowych do 200 mln zł lub do 5% rocznego przychodu przedsiębiorstwa. 

Rewolucja w ochronie środowiska?

Nowe przepisy mają być jednym z najważniejszych kroków w zaostrzeniu ochrony środowiska w całej Unii Europejskiej. Polska będzie musiała nie tylko zwiększyć katalog przestępstw środowiskowych, ale także podnieść realne ryzyko odpowiedzialności karnej dla osób i firm łamiących przepisy. Eksperci podkreślają jednocześnie, że same zaostrzone przepisy nie rozwiążą problemu bez skuteczniejszego egzekwowania prawa. Konieczne mogą być większe nakłady na inspekcje środowiskowe, laboratoria oraz służby odpowiedzialne za wykrywanie przestępstw ekologicznych.

Zobacz też: Mercosur i import żywności do Polski. Nowe kontrole pestycydów i obawy rolników

Źródła: Prawo.pl, Komisja Europejska, GIOŚ

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.