Rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną stały się jednym z kluczowych argumentów za rozwojem odnawialnych źródeł energii oraz rozproszonych systemów. To pokazuje, że bezpieczeństwo państwa zależy dziś nie tylko od dostępnej mocy w systemie, ale także od sposobu jego organizacji.

Duże elektrownie strategiczną słabością?

Przez dekady europejskie systemy elektroenergetyczne opierały się na dużych elektrowniach węglowych, gazowych i jądrowych. Tego typu model dobrze sprawdzał się w czasie pokoju, gdy priorytetem była stabilna produkcja i efektywność ekonomiczna. Jednak konflikt w Ukrainie pokazał, że koncentracja mocy w niewielkiej liczbie instalacji zwiększa podatność systemu na zakłócenia i może prowadzić do poważnych przerw w dostawach energii.

Drugi front wojny w Ukrainie. Energetyka decyduje o przetrwaniu zimy

Doświadczenia Ukrainy

Według raportu organizacji Greenpeace przed pełnoskalową inwazją Ukraina dysponowała około 56 GW mocy zainstalowanej. W kolejnych latach, na skutek rosyjskich ataków i zniszczeń infrastruktury, kraj utracił około dwóch trzecich potencjału systemu, a największe straty odnotowano w elektrowniach konwencjonalnych – moce bloków węglowych i gazowych spadły z 21,6 GW do 1,9 GW, co oznacza redukcję o około 91%. Ponad połowę mocy straciły elektrociepłownie, a znaczne szkody objęły również hydroenergetykę i farmy wiatrowe. Jeszcze w styczniu 2026 roku ukraiński system był w stanie pokrywać jedynie około 60% krajowego zapotrzebowania na energię.

Szczególne szkody przyniosły ataki na duże elektrownie oraz sieci przesyłowe. Zniszczenie jednej jednostki o mocy kilkuset megawatów lub kilku gigawatów powodowało natychmiastowe skutki dla całego systemu. Odbudowa takich obiektów jest trudna, kosztowna i czasochłonna, zwłaszcza w warunkach wojennych. Dodatkowo celem ataków stały się stacje wysokiego napięcia i transformatory, czyli elementy kluczowe dla przesyłu energii pomiędzy regionami.

Znaczenie energetyki rozproszonej

W związku z tym coraz większego znaczenia nabiera energetyka rozproszona, czyli system oparty na dużej liczbie mniejszych źródeł energii rozmieszczonych w różnych częściach kraju. Mogą to być instalacje fotowoltaiczne, farmy wiatrowe, biogazownie, magazyny energii czy mikrosieci zdolne do samodzielnej pracy. Utrata pojedynczej instalacji nie powoduje w takim modelu załamania krajowego systemu, a skuteczny atak wymagałby uderzenia w setki różnych lokalizacji jednocześnie.

Niezależność energetyczna Polski

Doświadczenia Ukrainy to ważny sygnał dla Polski, która znajduje się obecnie w trakcie transformacji energetycznej. W najbliższych latach wyłączane będą kolejne bloki węglowe, a ich miejsce mają częściowo zająć duże instalacje gazowe. Eksperci zwracają uwagę, że taki kierunek nie rozwiązuje problemu koncentracji mocy w kilku kluczowych lokalizacjach. Zastąpienie jednej dużej elektrowni drugą nadal oznacza uzależnienie systemu od niewielkiej liczby obiektów.

Tymczasem Polska już dziś dysponuje możliwościami budowy bardziej odpornego modelu energetycznego. Kraj jest jednym z europejskich liderów wzrostu fotowoltaiki, rozwija energetykę wiatrową i inwestuje w magazyny energii. Rosnąca liczba prosumentów oraz lokalnych projektów może stać się fundamentem nowoczesnego systemu, który będzie nie tylko tańszy i bardziej ekologiczny, ale również odporniejszy na kryzysy.

Zobacz też: Ukraina odblokuje rurociąg Przyjaźń za 90 mld euro. Ustępstwa w sprawie tranzytu paliw z Rosji 

Źródła: Greenpeace, gov.pl, Komisja Europejska

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.