Turbiny wiatrowe mogą stanowić zagrożenie dla nietoperzy, ale rozwój energetyki odnawialnej i ochrona przyrody nie muszą się wykluczać. Amerykańscy naukowcy oszacowali, że w latach 1981-2024 w USA zginęło w wyniku kolizji z turbinami 18,7 mln tych ssaków. Również w Polsce prowadzi się monitoring, a badacze i branża pracują nad rozwiązaniami, które pozwolą ograniczać ryzyko.

Amerykańskie badania nad nietoperzami

Zespół z amerykańskiej służby geologicznej przeanalizował 499 raportów z monitoringu 277 instalacji wiatrowych, obejmujących lata 1996-2024. Ponieważ dane były zbierane w różny sposób, a części szczątków nie udawało się odnaleźć, naukowcy opracowali model statystyczny pozwalający oszacować rzeczywistą skalę zjawiska. Szacunek obejmuje dziesięć gatunków, a badacze wskazują również na wzrost liczby zgonów w ostatnich latach.

To pokazuje, jak ważne jest uwzględnianie wpływu inwestycji energetycznych na przyrodę. Naukowcy podkreślają jednak, że nie każda turbina stwarza takie samo zagrożenie. Znaczenie mają m.in. lokalizacja, aktywność nietoperzy i warunki pracy instalacji.

Najwyższa turbina wiatrowa na świecie ma 365 metrów. Niemcy testują energetykę na dużej wysokości

Co pokazują dane z Polski?

Polski kontekst przedstawia raport opracowany przez Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, poświęcony środowiskowym aspektom rozwoju lądowej energetyki wiatrowej. Jak podała PAP w 2025 roku, autorzy przeanalizowali dane z 126 farm obejmujących łącznie 1333 turbiny. W dokumentacji odnotowano 1649 martwych nietoperzy, a na podstawie zebranych informacji i liczby działających turbin oszacowano, że w Polsce może ginąć co najmniej 6 tys. nietoperzy rocznie.

Co istone, jest to szacunek, a nie pełny bilans wszystkich ofiar. Autorzy raportu podkreślają, że w Polsce brakuje ogólnokrajowej bazy łączącej informacje o aktywności i śmiertelności nietoperzy. Dane są rozproszone między regionalnymi dyrekcjami ochrony środowiska a inwestorami. Utrudnia to porównywanie wyników i ustalanie, które czynniki mają największy wpływ na ryzyko.

Monitoring i inteligentne sterowanie turbinami

Zdaniem ekspertów ograniczanie ryzyka zaczyna się jeszcze przed budową farmy. Inwestycje powinny być poprzedzone badaniami aktywności nietoperzy, a wyniki analiz środowiskowych mogą prowadzić do zmiany lokalizacji poszczególnych turbin lub wprowadzenia dodatkowych zabezpieczeń. Po uruchomieniu instalacji monitoring pozwala sprawdzić, czy zastosowane rozwiązania są skuteczne.

Obiecującym kierunkiem są również systemy, które przewidują aktywność nietoperzy na podstawie pory roku, godziny i warunków pogodowych. Dzięki temu turbiny można czasowo zatrzymywać wtedy, gdy ryzyko jest największe, zamiast ograniczać ich pracę przez cały sezon.

Przykładem są badania przeprowadzone we Francji, w których wykorzystano dane z 25 588 nocy monitoringu przy 123 turbinach. Według symulacji ochrona 90% zarejestrowanej aktywności nietoperzy w okresie od połowy kwietnia do połowy listopada wiązałaby się z utratą około 3,5-4,9% rocznej produkcji energii. Wyniki wymagają jeszcze potwierdzenia w praktyce, ale pokazują potencjał bardziej precyzyjnego sterowania pracą instalacji.

OZE i ochrona przyrody mogą iść w parze

Energetyka wiatrowa jest jednym z czołowych elementów transformacji energetycznej, ale jej rozwój powinien uwzględniać także lokalne ekosystemy. Kluczowe są odpowiedni wybór lokalizacji, rzetelny monitoring i wykorzystywanie nowych technologii do ograniczania zagrożeń.

Zarówno amerykańskie badanie, jak i polskie analizy wskazują na potrzebę lepszego gromadzenia danych oraz skuteczniejszych metod ochrony nietoperzy. Chodzi więc o potrzebę planowania i eksploatacji farm wiatrowych tak, by produkcja czystej energii wiązała się z możliwie najmniejszym kosztem dla przyrody.

Zobacz też: Ile nietoperzy mieszka w Polsce? Populacja, zimowanie i rola w ekosystemie

Źródła: PAP, Phys.org

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.