Resort Energii podjął pierwsze czynności, by w harmonogramie pracy Rady Ministrów na najbliższy okres pojawiły się projekty deregulacji prawa energetycznego. Nowelizacje ustaw energetycznych mają odciążyć obywateli i firmy, otworzyć rynek dla nowych inwestycji OZE i wzmocnić niezależność energetyczną kraju. Co to oznacza dla obywateli i przedsiębiorców?

Długa droga do uchwalenia 

Projektowane zmiany miałyby dotyczyć bardzo szerokiego spektrum, które wymagałyby modernizacji całego sektora energetycznego. W komunikatach medialnych ministerstwa Energii (ME) możemy przeczytać, że uproszczone mają być zasady i procedury dla klientów energii elektrycznej – odbiorcy mają być lepiej chronieni, ale także otrzymają lepszy standard usług – m.in. promocje odnawialnych źródeł energii, lepszą kogenerację i wykorzystanie ciepła odpadowego, a także wspieranie efektywności oraz lokalnych planów systemów ciepłowniczych. O włączeniu dwóch projektów ustaw, w których znajdą się nowe przepisy, zdecydowano podczas posiedzenia Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu.

Zmieniamy prawo po to, by ułatwić życie Polakom – zwykłym obywatelom i przedsiębiorcom. Upraszczamy przepisy, ograniczamy biurokrację i wprowadzamy rozwiązania, które przyspieszą inwestycje w odnawialne źródła energii. Naszym celem jest nowoczesny, elastyczny i bezpieczny system energetyczny, który będzie służył ludziom, gospodarce i środowisku. Budujemy niezależność energetyczną Polski, wzmacniamy bezpieczeństwo dostaw i stawiamy na przejrzystość oraz wygodę odbiorców – powiedział Minister Energii Miłosz Motyka.

Ze strony Kancelarii, gdzie widnieje wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów możemy się dowiedzieć, że wpisany do protokołu ,,Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki” według planowanego czasu przyjęcia można spodziewać się, że zostanie przeprocedowany przez RM jeszcze w IV kwartale 2025 roku. Z kolei zmiany, które znajdą się w ,,Projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne” według planu ma opuścić gabinety ministrów dopiero w II kwartale 2026 roku. Należy zaznaczyć, że dopiero wówczas uchwaleniem ustaw zajmie się Sejm i Senat, co potrwa kolejne tygodnie zanim ustawy trafią do podpisu prezydenta Karola Nawrockiego.

Pakiet antyblackoutowy w energetyce zmieni zamówienia publiczne. Polskie firmy zyskają większy udział

Projekt deregulacyjnej ustawy 

Ustawa o deregulacji w zakresie energetyki ma zawierać regulacje dotyczące uproszczenia procesów, zwiększenia przejrzystości rynku i stworzenie lepszych warunków do inwestycji w odnawialne źródła energii. W oficjalnych komunikatach możemy dowiedzieć się, że ME ma na celu między innymi:

• Uproszczenie rachunków za energię elektryczną – wprowadzenie przejrzystej pierwszej strony rachunku z najważniejszymi informacjami, która pozwoli odbiorcom szybciej i łatwiej zrozumieć, za co płacą.
• Elektroniczna komunikacja z odbiorcami – nowe umowy będą zawierane w formie elektronicznej, co powinno usprawnić kontakt i ograniczyć biurokrację (dla osób wykluczonych cyfrowo będzie istniała możliwość wyboru wersji papierowej).

• Rozszerzenie cable poolingu – umożliwienie łączenia różnych instalacji odnawialnych źródeł energii i magazynów energii w celu zwiększenia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej.
• Liberalizacja rozliczeń ciepła dla przemysłu – zwolnienie z obowiązku zatwierdzania taryf na ciepło przez Prezesa URE oraz uproszczenie wymogów koncesyjnych.
• Wprowadzenie kryteriów uznania ciepła produkowanego w kotłach elektrodowych jako ciepło z OZE – co poprawi efektywność i zmniejszy emisje, dzięki wykorzystaniu nadwyżek zielonej energii (power-to-heat).
• Uproszczenie ustalania wysokości zwrotu z kapitału zaangażowanego w działalność gospodarczą wytwarzania ciepła, jego dystrybucję oraz obrót – impuls do inwestycji w odnawialne źródła ciepła.
• Zmiany przepisów w zakresie promowania rozwoju kogeneracji – w celu zmniejszenia ryzyka inwestycyjnego w takie jednostki.
• Zmiana definicji kanału technologicznego i rozszerzenie go o możliwość uwzględnienia w ich ramach sieci ciepłowniczej – co ma doprowadzić do przyspieszenia procesu budowy i modernizacji sieci ciepłowniczych.

Zmiany w ustawie prawo energetyczne

Z kolei z zmiana ustawy o prawie energetycznym, której wejścia w życie można się spodziewać najwcześniej w połowie 2026 roku, ma wprowadzić szereg regulacji mających na celu wzmocnienie ochrony odbiorców, poprawę efektywności systemów ciepłowniczych i chłodniczych oraz zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w sektorze ogrzewania i chłodzenia. Projekt zmian obejmuje:

• Nowe prawa umowne dla odbiorców ciepła i chłodu – umowy sprzedaży i kompleksowe będą musiały zawierać więcej informacji, m.in. o taryfach, warunkach umowy, prawach konsumenta oraz procedurach pozasądowego rozstrzygania sporów, co zwiększy przejrzystość i bezpieczeństwo odbiorców.
• Ochrona odbiorców przy wstrzymaniu dostaw – przedsiębiorstwa energetyczne będą zobowiązane do wcześniejszego informowania o planowanym odłączeniu dostaw (najpóźniej miesiąc przed w przypadku ciepła i 14 dni przed w przypadku energii elektrycznej) oraz do przekazania informacji o możliwych alternatywach, co wzmocni prawa konsumentów.
• Nowe kryteria efektywnego systemu ciepłowniczego, aby dążyć do pełnego odejścia od paliw kopalnych zgodnie z dyrektywą EED.
• Nowe kryteria wysokosprawnej kogeneracji – doprecyzowane zostaną zasady kwalifikowania energii wytwarzanej w wysokosprawnej kogeneracji oraz warunki modernizacji instalacji.
• Obowiązek wykorzystania ciepła odpadowego – centra przetwarzania danych o mocy powyżej 1 MW będą musiały wykorzystywać lub odzyskiwać ciepło odpadowe, chyba że wykażą, iż jest to technicznie lub ekonomicznie niewykonalne.
• Rozszerzenie obowiązku analiz kosztów i korzyści – obowiązek sporządzania analiz będzie obejmować większy zakres instalacji: cieplne powyżej 10 MW, przemysłowe powyżej 8 MW, obiekty usługowe (np. oczyszczalnie, LNG) powyżej 7 MW oraz centra danych powyżej 1 MW; ma to zapewnić racjonalne planowanie energetyczne.
• Kompleksowa ocena potencjału ogrzewania i chłodzenia – minister właściwy ds. energii będzie zobowiązany do opracowania krajowej oceny potencjału wykorzystania OZE, ciepła i chłodu odpadowego, a także rozwoju kogeneracji, co zostanie uwzględnione w Krajowym planie na rzecz energii i klimatu.
• Lokalne plany ogrzewania i chłodzenia – w gminach powyżej 45 000 mieszkańców powstaną obowiązkowe plany ogrzewania i chłodzenia, obejmujące analizę potencjału lokalnych źródeł energii, kogeneracji i ciepła odpadowego.

Energetyka bliżej człowieka i środowiska?

Choć proces legislacyjny dopiero rusza, to deklarowany kierunek jest jasno sprecyzowany – Polacy mają otrzymać mniej biurokracji, więcej energii odnawialnej i większą odpowiedzialność społeczna sektora. Te zmiany mogą być impulsem dla całej gospodarki i fundamentem zielonej niezależności energetycznej Polski. Polska energetyka to złożony system, w którym każdy ruch pociąga za sobą długie łańcuchy decyzji. 

Trudno określić czy uproszczenia nie obnażą nowych luk albo czy konsumenci faktycznie poczują różnicę. O tym zdecyduje nie tylko ustawa, ale także jej praktyczne wdrożenie. W przypadku próby walki ze smogiem, program Czyste Powietrze na papierze wydawał się lepszą wersją wcześniejszego systemu dotacji. Rzeczywistość jednak zweryfikowała te oceny – o czym piszemy w artykule o braku wypłat środków, mimo długiego czasu oczekiwania.

Zobacz też: Czyste Powietrze w brudnej grze. Minister Bolesta obiecał ale “cóż szkodzi obiecać”?

Źródła: ME, RM, Kancelaria PRM, Gov

Fot. Canva (Capture Crew)/Gov

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.