Koniec świąt to czas kolejnych porządków – tym razem w lodówkach. To właśnie wtedy w polskich domach marnuje się najwięcej żywności w ciągu roku. Skala problemu jest ogromna i ma realne konsekwencje finansowe, społeczne oraz środowiskowe.

Niepokojące liczby Bożego Narodzenia

Według danych Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie tylko w okresie Bożego Narodzenia w Polsce wyrzucanych jest 61,7 tys. ton żywności. Oznacza to średnio 1,6 kg jedzenia na osobę. Aż 83% Polaków przyznaje, że po świętach wyrzuca przygotowane potrawy, a już w samą Wigilię marnuje się niemal 10 ton jedzenia. To nie tylko straty finansowe dla gospodarstw domowych, ale również zmarnowana woda, energia, praca ludzi i dodatkowe obciążenie dla klimatu.

Problem nie dotyczy wyłącznie okresu świątecznego. Gospodarstwa domowe odpowiadają za około 60% całej marnowanej żywności w Polsce. Najczęściej do kosza trafiają: 

• pieczywo, 
• wędliny, 
• warzywa i owoce.

Tymczasem w wielu miastach Polski funkcjonują jadłodzielnie, do których można przynieść nadwyżki jedzenia zanim ulegną zepsuciu i w ten sposób podzielić się z potrzebującymi.

Uratuj jedzenie po świętach — mapa i lista Jadłodzielni [aktualizacja grudzień 2025]

Dlaczego po świętach wyrzucamy najwięcej?

Przyczyną powstawania nadmiaru jedzenia jest gotowanie więcej niż zwykle przewidujemy na jedną osobę, a także kupowanie zbędnych zapasów, co często wiąże się z brakiem planu na wykorzystanie resztek. Doprowadza to do paradoksalnej sytuacji, że najwięcej jedzenia marnujemy wtedy, gdy chcemy okazać gościnność i troskę. 

Wiele świątecznych potraw można bezpiecznie przechować lub wykorzystać ponownie. Kluczowe w tym procesie jest dzielenie dań na mniejsze porcje, szczelne pakowanie, pasteryzowanie oraz zamrażanie produktów, które są do tego odpowiednie. Pierogi, zupy czy mięsa dobrze znoszą niskie temperatury oraz zachowują smak, co sprawia, że można je spożyć nawet wiele dni po świętach. Tego typu resztki mogą stać się bazą nowych posiłków: kanapek i sałatek, past, zapiekanek, czy różnego rodzaju zup-krem. Dodatkowo eksperci przypominają o zasadzie „4P”: 

• planuj zakupy i porcje, 
• przechowuj właściwie, 
• przetwarzaj resztki i podziel się z innymi. 

Są to reguły, które działają nie tylko w czasie świąt, ale powinniśmy według nich postępować przez cały rok w trosce o klimat i środowisko, ale także o nasz portfel. Warto o tym pamiętać planując kolejne spotkania z okazji Sylwestra, Nowego Roku oraz Karnawału.

Zobacz też: Świąteczne nadwyżki odpadów. Prawidłowa segregacja oraz co zrobić z choinką i żywnością?

Źródła: Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie, Bank Żywności, Consolineum UE, Gov, Climate Lidership

Fot. Canva (Yuliia Chyzhevska) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.